Gjatë vitit 2025, Prokuroria Speciale e Kosovës ngriti 11 aktakuza për krime lufte, duke akuzuar 36 persona, prej të cilëve 33 janë për gjykim në mungesë. Kjo tregon vazhdimin e përpjekjeve të institucioneve për të ndjekur penalisht krimet e luftës, edhe pse sfidat mbeten të mëdha, sidomos për ekzekutimin e vendimeve ndaj personave jashtë territorit të Kosovës.
Numri total i aktakuzave të dorëzuara gjatë vitit të kaluar ishte 80 ndaj 216 personave, ku 20 aktakuza janë për gjykim në mungesë ndaj 102 personave. Përveç kësaj, janë parashtruar 8 kërkesa për caktim paraburgimi ndaj 10 personave.
Ish-kryetari i Gjykatës Supreme, Fejzullah Hasani, shprehu shqetësimin për vështirësitë që hasin autoritetet vendore në ndjekjen e personave të akuzuar jashtë vendit. Ai thekson se prova mund të zhduken me kalimin e kohës dhe se mungesa e bashkëpunimit nga Serbia e bën të vështirë dorëzimin e personave të dënuar.
“Mirë është që ligji lejon gjykimin në mungesë për krimet e luftës, gjenocidin dhe krimet kundër njerëzimit. Por, pa qasje te personat e akuzuar, aktgjykimet mund të ngelin vetëm në letër dhe nuk ekzekutohen kurrë,” tha Hasani. Ai shtoi se aktgjykimet e formës së prerë janë të rëndësishme edhe për negociatat e ardhshme me Serbinë, për të siguruar që personat e dënuar të dorëzohen dhe vendimet të ekzekutohen.
Ndërkohë, Amer Alija nga Fondi për të Drejtën Humanitare theksoi se vitet e fundit kanë dominuar aktakuzat për gjykim në mungesë. Ai shtoi se ky vit shënoi edhe aktgjykimin e parë për dhunim seksual si krim lufte në mungesë, duke treguar një avancim në ndjekjen e rasteve komplekse.
Edhe Qendra Kosovare për Rehabilitimin e të Mbijetuarve të Torturës e konsideron vitin 2025 si një vit të drejtësisë, duke theksuar rëndësinë e aktgjykimeve të përfunduara dhe të formës së prerë në procesin e ndjekjes së krimeve të luftës.
Megjithatë, sfidat mbeten të mëdha, sidomos për sigurinë e të mbijetuarve, ekzekutimin e vendimeve dhe përballjen me aktorë ndërkombëtarë që nuk bashkëpunojnë me institucionet kosovare. Situata e fundit nënvizon se ndjekja e krimeve të luftës mbetet një proces kompleks, i cili kërkon durim dhe koordinim të lartë.