Fushë Kosovë – Korrik 2025
Në oborrin e shkollës fillore “Daut Bogujevci” në Fushë Kosovë, prej muajsh ndodhet një grumbull i madh mbetjesh qymyri, që duket se ka mbetur nga sezoni i dimrit. Ky material, në dukje i padëmshëm, në fakt përfaqëson një rrezik të fshehur për nxënësit dhe banorët përreth, sipas ekspertëve të shëndetit dhe mjedisit.
Sipas imazheve të siguruara nga qytetarët, qymyri është i depozituar në hapësira të hapura, përballë dritareve të klasave, në një zonë ku fëmijët kalojnë kohën e pushimeve. Ndonëse qymyri në vetvete është një lëndë djegëse, kur lihet në ambiente të hapura, ai lëshon grimca të imta (PM2.5 dhe PM10) që depërtojnë lehtësisht në sistemin e frymëmarrjes.
Dr. Arben Nikçi, specialist i mjekësisë interne, shpjegon:
“Qymyri, edhe në gjendje pasive, çliron grimca të rrezikshme dhe substanca të tilla si benzeni, arseniku dhe squfuri. Ekspozimi i fëmijëve në afërsi të këtyre lëndëve mund të çojë në acarim të rrugëve të frymëmarrjes, kollitje kronike, alergji respiratore dhe në raste më të rënda, zhvillim të hershëm të bronkitit ose astmës.”
Përveç pasojave të drejtpërdrejta në shëndet, qymyri në hapësira të hapura ndikon edhe në ndotjen e mjedisit lokal, përfshirë kontaminimin e tokës dhe përthithjen e substancave të dëmshme nga pemët dhe barishtet përreth. Në ditë me diell dhe temperatura të larta, si ato të korrikut, procesi i avullimit dhe çlirimit të përbërësve toksikë përshpejtohet.
Sipas standardeve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), shkollat duhet të jenë të pastra nga lëndë djegëse, materiale ndotëse ose mbetje industriale, për të garantuar një mjedis të sigurt për zhvillimin e fëmijëve.
Banorë të lagjes shprehen të shqetësuar për mungesën e reagimit:
“Është turp që në një shkollë të fëmijëve të qëndrojë prej muajsh një mal me qymyr. Askush nuk e ka hequr, e fëmijët janë aty çdo ditë,” thotë një banor për Novaflash.
Kjo situatë ngre pyetje serioze për përgjegjësinë institucionale. Kush e ka lënë qymyrin aty? Pse nuk është larguar pas përfundimit të sezonit dimëror? A janë vlerësuar efektet në shëndetin e nxënësve?
Deri më tani, nuk ka pasur asnjë komunikatë zyrtare nga Drejtoria Komunale e Arsimit apo drejtoria e shkollës në lidhje me këtë çështje.
Prania e qymyrit të ekspozuar në oborrin e një shkolle nuk është vetëm çështje estetike apo teknike. Është rrezik real për shëndetin e fëmijëve dhe mësuesve. Nëse nuk merren masa të menjëhershme, rrezikohet jo vetëm cilësia e ajrit, por edhe imazhi i një institucioni edukativ që duhet të jetë model pastërtie dhe sigurie. Fëmijët nuk duhet të rriten në hijen e papërgjegjshmërisë institucionale.
Pamjet dhe dëshmitë nga qytetarët e Fushë Kosovës. Deklaratat mjekësore janë të bazuara në udhëzimet e OBSH dhe konsultime me ekspertë të shëndetit publik.