Ministria e Drejtësisë e Serbisë deklaroi të shtunën se Igor Popoviq, zyrtar i Qeverisë serbe, ka nënshkruar “nën presion dhe jo me vullnet të lirë” një marrëveshje me prokurorët e Kosovës për pranimin e fajësisë në akuzën për nxitje të përçarjes dhe mosdurimit ndërmjet grupeve etnike.
Sipas Ministrisë serbe, përdorimi i marrëveshjeve për pranimin e fajësisë në raste të tilla shërben “si mjet për stigmatizimin shtesë të popullit serb dhe përforcimin e kontrollit politik”, duke hedhur dyshime mbi objektivitetin e gjykimit dhe thekson se kjo nuk është një instrument i sundimit të ligjit. Megjithatë, nuk janë ofruar prova që të mbështesin pretendimet për presion ndaj Popoviqit.
Gjykata Themelore në Prishtinë e dënoi Popoviqin të premten me gjashtë muaj burgim, dënim i cili u zëvendësua me një gjobë prej 3,000 eurosh dhe ndalimin e hyrjes në Kosovë për dy vjet. Ai pranoi fajësinë për nxitje të përçarjes dhe përhapje të urrejtjes gjatë një fjalimi në Hoçë të Madhe të Rahovecit më 18 korrik, ku ndër të tjera e cilësoi Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës “organizatë terroriste”.
Vetë Popoviq ka deklaruar para gjykatës se ka nënshkruar marrëveshjen pa asnjë presion dhe është përgjegjës për fjalimet e tij.
Ministria serbe e konsideron gjyqin një shkelje të së drejtës ndërkombëtare dhe një sulm ndaj të drejtave të popullit serb, duke paralajmëruar përdorimin e të gjitha mjeteve ligjore dhe politike për mbrojtjen e Popoviqit dhe për ekspozimin e kësaj “padrejtësie” para komunitetit ndërkombëtar.
Po ashtu, Serbia thekson se marrëveshja për pranimin e fajësisë “nuk ka efekt juridik në rendin juridik të Serbisë” dhe është e pavlefshme pasi, sipas saj, është arritur “nën presion” dhe në kundërshtim me të drejtat themelore që garantohen nga Rezoluta 1244 dhe Karta e OKB-së për të Drejtat e Njeriut.
Ministria ka bërë thirrje për reagim urgjent nga misionet ndërkombëtare në Kosovë dhe përfaqësuesit e Bashkimit Evropian.
Popoviq u arrestua më 18 korrik në pikëkalimin kufitar Bërnjak pas fjalimit në Rahovec. Ai qëndroi 48 orë në ndalim policor dhe më pas iu caktua masa e paraburgimit prej një muaji, e cila u konfirmua nga shkalla e dytë e gjyqësorit më 31 korrik.
Çështja u diskutua edhe në takime të Serbisë me ambasadorët e Rusisë, Kinës dhe me Sekretarin e Përgjithshëm të OKB-së, Antonio Guterres.
Rasti i Igor Popoviqit përfaqëson një tjetër kapërcim në tensionet politike dhe etnike që vazhdojnë të ndikojnë marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë. Pretendimet e Serbisë për “presion” dhe “shkelje të së drejtës ndërkombëtare” nënvizojnë përplasjet e thella në kuptimin dhe zbatimin e drejtësisë në kontekstin e Kosovës, ku çështjet juridike shpesh trajtohen edhe si çështje politike.
Marrëveshjet për pranimin e fajësisë në gjykatat kosovare, veçanërisht në raste që lidhen me përçarje etnike, janë të ndjeshme dhe ngjallin reagime të forta politike. Kjo gjendje thekson sfidën e madhe për ndërtimin e një sistemi të besueshëm dhe të pavarur drejtësie që mund të përballojë konflikte të tilla pa ndikime politike.
Reagimi i Serbisë, i cili përfshin edhe ndërhyrjen në arenën ndërkombëtare, tregon përpjekjet për mbrojtjen e interesave të saj dhe komunitetit serb në Kosovë, por edhe vështirësitë për të gjetur një zgjidhje të qëndrueshme për marrëdhëniet ndërmjet dy palëve.
Në këtë kontekst, është thelbësore që dialogu ndërkombëtar të vazhdojë me qëllim të arritjes së paqes dhe stabilitetit, duke respektuar sundimin e ligjit dhe të drejtat e të gjitha komuniteteve në Kosovë.