Një zbulim i rrallë arkeologjik në Turqi ka hedhur dritë mbi një gjuhë të panjohur deri më sot, e cila i përket familjes indoeuropiane. Gërmimet e zhvilluara në Boğazköy – vendi ku dikur ndodhej Hattusha, kryeqyteti i perandorisë së lashtë hitite – kanë sjellë në dritë dëshmi të rëndësishme për historinë gjuhësore të rajonit.
Qyteti i lashtë Hattusha është prej kohësh një qendër e njohur për studimet mbi popullsinë hitite, një kulturë që lulëzoi në Anatoli gjatë Epokës së Bronzit. Gjuha hitite u deshifrua për herë të parë në fillim të shekullit XX, pasi mijëra tableta prej balte u zbuluan në këtë vend dhe u studiuan nga një gjuhëtar çek.
Në gërmimet e vitit 2023, arkeologët hasën një tekst ritual fetar të shkruar në një gjuhë që flitej në kufijtë veriperëndimorë të perandorisë, në rajonin e njohur si Kalašma. Sipas analizave të para, kjo gjuhë është e afërt me luvianishten dhe përbën një degë të re të familjes së gjuhëve anatoliane brenda grupit indoeuropian.
Rituali i përshkruar në tekst ka të bëjë me besimet lokale të banorëve të Kalašmës, duke reflektuar prirjen e hititëve për të përfshirë në panteonin e tyre perëndi dhe mite nga kultura të ndryshme. Historianët mendojnë se Kalašma ndodhej afërsisht në zonën e sotme të Bolu ose Gerede në Turqinë veriperëndimore, pranë territoreve ku në Epokën e Bronzit flitej gjuha palaike.
Ky zbulim thekson edhe njëherë rolin unik të Anatolisë si një pikë kyçe për studimin e qytetërimeve të lashta dhe për origjinën e gjuhëve indoeuropiane, duke hapur horizonte të reja kërkimore për arkeologët dhe gjuhëtarët.