Analisti politik, Blerim Canaj, ka komentuar kritikat e kryeministrit në detyrë Albin Kurti ndaj Gjykatës Kushtetuese, pas vendimit të saj për pezullimin e punimeve të Kuvendit deri në fund të shtatorit.
Sipas tij, deklaratat e Kurtit dhe të përfaqësuesve të Lëvizjes Vetëvendosje (LVV) përbëjnë një formë presioni politik mbi institucionin më të lartë kushtetues në vend. Ai theksoi se ky nuk është rasti i parë që qeveria në detyrë, e udhëhequr nga VV-ja, ushtron ndikim të tillë përmes narrativave publike.
“Një reagim i tillë është bërë rutinë – të bëhet presion ndaj gjykatave, pra nga Qeveria në detyrë e drejtuar nga Lëvizja Vetëvendosje. Tani jemi në një situatë ku po presim një vendim nga Gjykata Kushtetuese, dhe kjo, në sytë e mi, duket sikur Kurti po i thotë militantëve: ‘Ne jemi gati, por këta nuk po na lejojnë’,” u shpreh Canaj.
Ai shtoi se fakti që LVV ka propozuar sërish Kurtin si kandidat për kryeministër, pa ndonjë kërkesë zyrtare nga presidentja, është një lëvizje që e thellon edhe më tej tensionin institucional. “Ligjërisht, kjo është sikur dikush të marrë një person nga jashtë dhe t’i thotë: ‘Tash ne, si parti, po të marrim dhe po të propozojmë për kryeministër’. Procesi është i qartë, por kjo sjellje është një vazhdimësi e presionit që aktorët e LVV-së dinë ta bëjnë mbi Gjykatën Kushtetuese,” tha Canaj.
Këto komente vijnë në një moment kyç politik, kur vendi pret vendimin e Kushtetueses për situatën e re në Kuvend dhe për hapat e mëtejshëm institucionalë.
Deklaratat e Kurtit dhe LVV-së po lexohen si një strategji e dyfishtë politike: nga njëra anë, mobilizim i bazës së partisë përmes mesazheve se “përgjegjësia nuk është tek ne, por tek gjykatat”, dhe nga ana tjetër, një përpjekje për të ushtruar presion mbi Gjykatën Kushtetuese, e cila duhet të marrë një vendim delikat për ekuilibrin e pushteteve.
Ky lloj komunikimi politik është i njohur në Kosovë, ku institucionet shpesh janë vënë nën presion nga aktorët politikë për të ndikuar vendimet. Në këtë rast, LVV duket se po e paraqet veten si palë e gatshme për qeverisje, duke ia bartur përgjegjësinë pengesave te institucionet e pavarura.
Nga ana tjetër, propozimi i Kurtit si kryeministër nga partia e tij, pa një kërkesë të tillë nga presidentja, krijon një mesazh të fortë politik: “ne nuk presim, ne e kemi mandatarin tonë”. Por kjo qasje mund të shihet si tejkalim i kompetencave dhe përpjekje për të imponuar një fakt politik para se të vendosë gjykata.
Nëse Gjykata Kushtetuese qëndron e palëkundur ndaj këtyre presioneve, do të forcojë perceptimin e saj si institucion i pavarur. Por nëse mesazhet e LVV-së ndikojnë në opinion publik dhe krijojnë trysni sociale, kjo mund të krijojë një situatë ku vendimet e gjykatës interpretohen si të politizuara, pavarësisht nga përmbajtja e tyre.
Në thelb, ky është një test i ri për pjekurinë institucionale të Kosovës: a do të dominojë retorika politike apo respekti për rendin kushtetues?