Sot ka nisur numërimi i 29,638 votave të ardhura nga diaspora, të cilat mund të jenë vendimtare për rezultatin përfundimtar të zgjedhjeve lokale në Kosovë. Edhe pse përfaqësojnë vetëm rreth 1.4% të totalit të votave, këto vota kanë potencialin të ndikojnë drejtpërdrejt në fatin e 15 komunave, duke përcaktuar nëse do të ketë balotazh apo kush do të mbajë epërsinë në renditjen përfundimtare të kandidatëve.
Sipas analizës së Eugen Cakollit, nga KDI, diaspora mund të ndryshojë ekuilibrin politik në disa prej garave më të ngushta të vendit.
🔹 Komunat më të ndjeshme ndaj votës së diasporës
Në Deçan, Bashkim Ramosaj (AAK) mund të fitojë në raund të parë vetëm nëse siguron mbi 33% të votave nga diaspora. Përndryshe, balotazhi me LDK-në bëhet i pashmangshëm.
Në Gjakovë, për të shmangur balotazhin, Ardian Gjini (AAK) do të duhej të fitonte rreth 90% të votave jashtë vendit – një skenar thuajse i pamundur.
Në Gjilan, Alban Hyseni (LVV) mbyll garën pa balotazh vetëm nëse fiton mbi 57% të votave të diasporës.
Dragashi, Kamenica dhe Klina janë gjithashtu komuna ku çdo përqindje shtesë nga diaspora mund të bëjë dallimin midis fitores direkte dhe raundit të dytë.
Në Prishtinë, balotazhi ndërmjet Përparim Ramës (LDK) dhe Hajrulla Çekos (LVV) është tashmë i sigurt, por votat jashtë vendit mund të ndryshojnë renditjen përfundimtare të dy kandidatëve të parë.
Në Rahovec, Vitia, Juniku dhe Hani i Elezit, çdo përqindje e vogël nga diaspora mund të përmbysë krejtësisht rezultatin aktual, duke vendosur se kush kalon në balotazh apo kush del fitues.
Sipas Cakollit, Juniku dhe Hani i Elezit janë dy komunat ku votat nga jashtë kanë peshën më të madhe matematikore, pasi raporti mes numrit të votuesve dhe votave të diasporës është shumë më i ndjeshëm.
Diaspora, faktori “i heshtur” që mund ta ndryshojë hartën politike
Analiza e këtij procesi tregon se diaspora po bëhet një faktor gjithnjë e më i rëndësishëm në politikën lokale të Kosovës. Edhe pse në total përfaqëson një pjesë të vogël të elektoratit, ndikimi i saj është i përqendruar në komuna ku diferenca mes kandidatëve është minimale.
Në zgjedhjet e kaluara, votat nga diaspora kanë qenë vendimtare në disa raste, përfshirë Prizrenin dhe Podujevën, ku rezultati është përmbysur pas numërimit të votave jashtë vendit. Kjo tregon se tendenca e votimit të diasporës është shpesh më e politizuar dhe më e motivuar ideologjikisht, në krahasim me elektoratin vendas.
Në aspekt më të gjerë, diaspora po ndikon në rikonfigurimin e garave politike lokale, duke rritur presionin mbi partitë që të ndërtojnë strategji për ta përfshirë këtë elektorat në mënyrë aktive.
Nëse trendi i rritjes së votuesve jashtë vendit vazhdon, zgjedhjet e ardhshme mund të kenë një dimension krejt të ri politik, ku diaspora bëhet faktor kyç në përcaktimin e fituesve lokalë.
Ndërsa numërimi i votave të diasporës po vazhdon, rezultatet përfundimtare në të paktën 15 komuna mbeten të hapura. Kjo tregon se edhe një përqindje e vogël e votave, kur shpërndahet në mënyrë të pabarabartë, mund të ketë ndikim të madh politik.
Diaspora po dëshmon se është më shumë sesa një elektorat simbolik – është një forcë reale që mund të riformësojë rezultatin lokal.