Serbia merr këstin e parë nga Plani i Rritjes i BE-së – 51.7 milionë euro kredi e butë për reformat dhe infrastrukturën
Serbia ka pranuar këstin e parë të ndihmës financiare nga Plani i Rritjes i Bashkimit Evropian për Ballkanin Perëndimor, duke përfituar 51.7 milionë euro në formën e një kredie të butë. Kjo shumë është pjesë e fazës së para-financimit të parashikuar në kuadër të një pakete të madhe prej 6 miliardë eurosh që BE-ja ka ndarë për gjashtë vendet e rajonit: Kosovën, Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut, Serbinë, Malin e Zi dhe Bosnje dhe Hercegovinën.
Sipas Zyrës së BE-së në Beograd, një shumë shtesë prej 59 milionë eurosh, në formë grantesh dhe kredish, do të kanalizohet përmes Kornizës së Investimeve në Ballkanin Perëndimor, duke synuar përmirësimin e infrastrukturës në të gjithë Serbinë. Kjo shumë përfaqëson 7 për qind të mbështetjes së përgjithshme që i është premtuar Serbisë në kuadër të Planit të Rritjes.
Pagesa u bë e mundur pasi Kuvendi i Serbisë ratifikoi marrëveshjet përkatëse të instrumentit financiar dhe marrëveshjen e kredisë. Komisioni Evropian ka njoftuar se do të vazhdojë disbursimin e fondeve për Serbinë, me kusht që ajo të përmbushë hapat e reformës të përcaktuar në Agjendën e Reformës.
“Komisioni është duke vlerësuar hapat e parë të reformës në fusha kyçe si sundimi i ligjit, liritë themelore, përmirësimi i klimës së biznesit, si dhe tranzicioni digjital dhe ai i gjelbër,” thuhet në njoftimin zyrtar të BE-së.
Plani i Rritjes, i parashikuar të shtrihet deri në vitin 2027, përfshin 2 miliardë euro në formë grantesh pa kthim dhe 4 miliardë në kredi të volitshme. Deri më tani, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi kanë përfituar nga kjo paketë, ndërsa Kosova është ende në pritje, për shkak të vonesave në ratifikimin e marrëveshjes së kredisë në Kuvendin e ri, i cili ende nuk është konstituuar.
Sipas vlerësimeve jozyrtare, Kosova do të mund të përfitojë rreth 880 milionë euro nga kjo paketë, me rreth 250 milionë si ndihmë të pakthyeshme dhe pjesën tjetër në kredi të favorshme. Nga kjo shumë, rreth 61 milionë euro do të mund të disbursohen paraprakisht në formë para-financimi, sapo të plotësohen kushtet ligjore dhe institucionale.
BE-ja si “garanci politike” dhe ekonomike për Ballkanin
Disbursimi i këstit të parë për Serbinë është më shumë se thjesht një lëvizje financiare – është një sinjal i qartë politik. Bashkimi Evropian po dërgon mesazhin se reformat reale shpërblehen, por edhe se procesi i integrimit mbetet i kushtëzuar. Ky para-financim është një instrument i dyfishtë: nga njëra anë, jep stimul ekonomik për vendet e Ballkanit Perëndimor; nga ana tjetër, vendos trysni pozitive për të çuar përpara reformat thelbësore në drejtësi, qeverisje dhe ekonomi.
Në rastin e Serbisë, kjo pagesë vjen në një moment ku vendi po përballet me kritika për devijimet nga vlerat demokratike dhe tensione rajonale. Megjithatë, përfshirja në Planin e Rritjes e vendos atë brenda një binari të ri zhvillimor dhe përshpejton procesin teknik të afrimit me BE-në.
Nga ana tjetër, mungesa e përfitimit të Kosovës për shkak të krizës politike në vend shtron pyetjen nëse institucionet tona janë të gatshme të shfrytëzojnë mundësitë strategjike që ofron BE-ja. Është një moment kyç për të gjitha vendet e rajonit: Plani i Rritjes nuk është vetëm ndihmë ekonomike, por një provë për vendosmërinë politike për integrim të vërtetë evropian.