Në vitet e fundit, ndikimi i Turqisë në Ballkan është rritur në mënyrë të ndjeshme, duke ngjallur diskutime për një “rikthim të butë” të Perandorisë Osmane në një formë moderne. Qoftë përmes investimeve, kulturës, fesë apo diplomacisë, Turqia po rikthehet si një aktor i rëndësishëm në rajonin ku dikur sundonte për pesë shekuj.
Një vështrim i thjeshtë në shifrat ekonomike mjafton për ta kuptuar këtë ndryshim. Turqia është një ndër investitorët më të mëdhenj në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni të Veriut dhe Bosnje. Kompani turke po ndërtojnë spitale, rrugë, shkolla, aeroporte dhe qendra tregtare. Universitetet turke ofrojnë bursa për studentët ballkanikë, ndërsa institucionet si “Yunus Emre” dhe Diyanet promovojnë gjuhën, kulturën dhe fenë islame turke.
Në Prizren, Shkup e Sarajevë janë restauruar qindra xhami, ura, hamame dhe objekte të trashëgimisë osmane me ndihmën e shtetit turk. Këto veprime nuk janë vetëm restaurim historik, por edhe një formë e ndikimit kulturor dhe fetar.
Presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan ka deklaruar disa herë publikisht se Turqia është “garant i stabilitetit në Ballkan” dhe ka përdorur shpesh retorikë që evokon të kaluarën osmane si burim krenarie. Kjo ka ngjallur reagime të përziera. Disa e shohin si një lidhje natyrale mes popujve të afërt, të lidhur historikisht dhe kulturalisht. Të tjerë janë të shqetësuar për një “neo-otomanizëm” që mund të dobësojë sovranitetin dhe integrimin euro-atlantik të rajonit.
Ndikimi turk shihet edhe në media. Serialet televizive turke kanë pushtuar tregun ballkanik, duke ndikuar në perceptimet kulturore të brezave të rinj. Në anën tjetër, politika e jashtme e Ankarasë ka qenë aktive dhe e organizuar, duke shfrytëzuar boshllëqet që kanë lënë pas vendet e Perëndimit në rajon.
Pyetja që shtrohet është: A është kjo një strategji e qëllimshme për të rifituar ndikimin e dikurshëm osman në formë moderne, apo thjesht një prani e natyrshme e një fuqie rajonale në rritje?
Në çdo rast, është e qartë se Ballkani sot është pjesë e një loje të madhe gjeopolitike ku historia, feja, kultura dhe ekonomia ndërthuren me synime të reja dhe fuqi të reja.