Pushimet në bregdetin shqiptar janë gjithmonë të mbushura me diell, det dhe çlodhje – por këtë verë, një alarm serioz ka tërhequr vëmendjen e pushuesve dhe autoriteteve. Një specie peshkaqeni tepër e rrezikshme dhe agresive është parë në disa zona të bregdetit shqiptar, veçanërisht në jug dhe në ujërat e thella pranë plazheve të hapura.
Pamje të kapura nga peshkatarë vendas dhe dëshmi të pushuesve kanë ngritur shqetësime të mëdha për sigurinë në det. Por për çfarë bëhet fjalë në të vërtetë?
Cili është ky peshkaqen dhe pse konsiderohet kaq i rrezikshëm?
Sipas ekspertëve të Institutit të Biologjisë Detare, bëhet fjalë për peshkaqenin blu (Prionace glauca), por ka dyshime të forta që në disa raste është vërejtur edhe peshkaqeni i bardhë i Mesdheut (Carcharodon carcharias) – një nga grabitqarët më të fuqishëm në planet.
Ndryshe nga shumë specie të tjera të peshkaqenëve që shmangin kontaktin me njerëzit, peshkaqeni i bardhë është i njohur për sjellje territoriale dhe potencial sulmues, sidomos në zona ku ushqimi është i kufizuar ose kur ndjehet i kërcënuar.
Zonat më të rrezikuara sipas vëzhgimeve të fundit:
- Gjiri i Jalit dhe zonat përreth Dhërmiut
- Ujërat përpara plazheve të Ksamilit dhe Butrintit
- Thellësia detare përballë Karaburunit dhe Sazanit
- Afërsia e bregdetit të Vlorës në orët e vona të pasdites
Peshkatarët kanë raportuar se peshkaqenët janë parë të afrohen më shumë se zakonisht në brigjet ku ka lëvizje të motorrëve ujorë apo mbeturina të shumta peshku, të cilat i tërheqin grabitqarët detarë.
Pse janë shtuar këto raste këtë verë?
Shkencëtarët detarë japin disa arsye kryesore:
- Ngrohja globale – temperaturat në rritje të detit kanë shtyrë shumë specie të ndryshojnë rrezen e tyre të lëvizjes, duke përfshirë dhe peshkaqenë që më parë nuk hynin në ujërat shqiptare.
- Mbipopullimi i bregdetit – zhurmat, ndotja dhe aktivitetet turistike e bëjnë më të vështirë për grabitqarët të dallojnë mes prenës dhe objekteve të tjera që lëvizin në ujë.
- Shkretimi i faunës detare – mungesa e prenës së zakonshme (peshq të vegjël, foka etj.) i shtyn këta grabitqarë të afrohen më shumë drejt zonave të banuara për të kërkuar ushqim.
Çfarë duhet të dini për të shmangur rrezikun?
Edhe pse sulmet e peshkaqenëve në Mesdhe janë shumë të rralla, kujdesi është jetik. Ja disa këshilla praktike:
✅ Mos notoni në orët e vona të mbrëmjes ose shumë herët në mëngjes, kur uji është më i qetë dhe peshkaqenët janë më aktivë.
✅ Qëndroni në grupe – sulmet ndodhin më shpesh ndaj individëve të vetëm.
✅ Mos hyni në det nëse keni gjakderdhje apo plagë të hapura. Peshkaqenët kanë një nuhatje tepër të zhvilluar për gjak.
✅ Mos flakni mbeturina të peshkut në ujë pranë bregut – kjo tërheq grabitqarët.
✅ Shmangni veshjet shumë të ndritshme ose bizhuteritë në ujë, pasi ato mund të ngatërrohen me pre e mundshme.
✅ Mos u afroni në ujë shumë të thellë nëse nuk keni mjet shoqërues ose vrojtues.
Çfarë thonë autoritetet shqiptare?
Ministria e Turizmit dhe Mjedisit në bashkëpunim me rojen bregdetare ka ngritur grupe monitorimi në zonat më të frekuentuara. U është bërë thirrje plazheve private që të instalojnë roje plazhi me binokël detar, si dhe të njoftojnë menjëherë në rast se vërehet ndonjë peshkaqen.
Ndërkohë, janë shtuar sinjalizimet me flamuj paralajmërues dhe kufizime për skafistët në disa pjesë të bregdetit të jugut.
A është kjo arsye për panik?
Jo, por është arsye për vigjilencë. Ekspertët theksojnë se sulmet nga peshkaqenë janë më të rralla sesa aksidentet automobilistike, por ndodhja e tyre është e mundur, sidomos kur nuk respektohen rregullat bazë të sigurisë.
Pushuesit këshillohen që të informohen për zonat ku lejohet notimi dhe të mos nënvlerësojnë sinjalizimet zyrtare.
Përfundim:
Bregdeti shqiptar është një perlë e Mesdheut, por si çdo pasuri natyrore, kërkon kujdes dhe ndërgjegjësim. Peshkaqenët nuk janë armiq të njerëzve – ata janë pjesë e ekosistemit. Por sjellja jonë në det mund të ndikojë në afërsinë e tyre.
Informohuni, ruani qetësinë dhe mos rrezikoni në mënyrë të pamenduar. Pushimet janë për kënaqësi, por edhe për respekt ndaj natyrës dhe vetes.