Një dukuri e pazakontë, por e konfirmuar nga shkenca, po ndodh me planetin tonë: rrotullimi i Tokës rreth boshtit të saj është duke u përshpejtuar, dhe kjo mund të sjellë ditë pak më të shkurtra se zakonisht – megjithëse për syrin e lirë, ato mbeten të pandjeshme.
Sipas matjeve më të fundit të realizuara përmes orëve atomike, dita në Tokë – që zakonisht zgjat 86,400 sekonda – po humbet herë pas here një pjesë të vogël të kohës, në nivel milisekondash. Sipas parashikimeve, data të tilla si 9 dhe 22 korriku, si dhe 5 gushti, mund të shënojnë rekorde të reja për ditët më të shkurtra të vitit 2025.
Që nga viti 2020, studiuesit kanë vërejtur një përmbysje të trendit të mëparshëm. Prej dekadash, Toka kishte tendencën të ngadalësonte rotacionin e saj – siç është normale për shkak të efekteve të baticës, shpërndarjes së masave tokësore dhe energjisë së brendshme – por pas vitit 2020, kjo prirje ndryshoi befas dhe planeti filloi të rrotullohej më shpejt. Në vitin 2020, u regjistrua edhe dita më e shkurtër në historinë moderne, me 1.05 milisekonda më pak se zakonisht.
Ky përshpejtim nuk është i lehtë për t’u shpjeguar. Astrofizikanët dhe gjeofizikanët shprehen se fenomeni mund të jetë pasojë e faktorëve të shumtë, përfshirë ndryshimet në bërthamën e brendshme të Tokës, lëvizjet e oqeaneve, përhapjen e masës së akullnajave ose ndryshimet në atmosferë.
Edhe pse ky ndryshim në kohëzgjatjen e ditës është i papërceptueshëm për jetën e përditshme, ai ka ndikime të drejtpërdrejta në teknologjitë që varen nga matjet ultra-precize të kohës – si navigimi me GPS, rrjetet e komunikimit dhe sistemet financiare globale.
Shkencëtarët po monitorojnë me kujdes këto ndryshime, pasi në të ardhmen, nëse tendenca vazhdon, mund të nevojitet edhe një “sekondë negative” për të sinkronizuar orët atomike me rrotullimin real të Tokës – një masë që nuk është aplikuar asnjëherë më parë dhe që mund të ketë pasoja teknike të ndërlikuara.
Rritja e shpejtësisë së rrotullimit të Tokës është një kujtesë e fuqishme e faktit se planeti ynë nuk është një mekanizëm statik, por një trup i gjallë dhe kompleks që ndikohet nga forca të shumta – nga thellësitë e bërthamës deri në frymëmarrjen e atmosferës. Ndërsa ndikimi i drejtpërdrejtë tek njeriu është i padukshëm, pasojat në sistemet teknologjike janë reale. Kjo na tregon edhe njëherë se matja e kohës nuk është vetëm çështje kalendarësh, por një sfidë shkencore që përfshin gjithë ekuilibrin e planetit. Në një botë gjithnjë më të varur nga precizioni, çdo milisekondë ka rëndësinë e vet.
📚 Burimi i informacionit:
Përpunuar nga raportime dhe të dhëna shkencore ndërkombëtare të institucioneve astrofizike (bazuar në raportime të NASA, TimeAndDate.com dhe Observatorëve Ndërkombëtarë të Kohës).