Bruksel, 20 Korrik 2025 – Komisioni Evropian ka prezantuar zyrtarisht propozimin për Kornizën Financiare Shumëvjeçare për periudhën 2028–2034, një dokument strategjik që do të përcaktojë se si do të shpërndahen mbi 2 trilionë euro nga buxheti i ardhshëm i Bashkimit Evropian. Ky është buxheti më ambicioz ndonjëherë i propozuar nga BE, duke reflektuar ndryshimet gjeopolitike dhe nevojën për një Evropë më të bashkuar dhe të sigurt.
Në qendër të kësaj kornize financiare qëndron procesi i zgjerimit të BE-së, i cilësuar si “prioritet kyç” nga presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.
“Zgjerimi nuk është vetëm qëllim politik, por një investim strategjik në stabilitetin dhe prosperitetin e Evropës,” – deklaroi ajo.
Në këtë kontekst, Komisioni ka propozuar hapjen e plotë të instrumentit ‘Global Evropë’ edhe për vendet që nuk janë ende anëtare, por janë të përfshira në procesin e zgjerimit. Këtu përfshihen jo vetëm asistenca teknike, por edhe financime për reforma, ndërtim institucioneve dhe projekte konkrete zhvillimi.
Kosova, edhe pse ende pa statusin zyrtar të kandidatit, është përfshirë në këtë strategji. Brukseli ka konfirmuar se Prishtina do të përfitojë nga fondet e reja, nëpërmjet instrumenteve të posaçme të ndërtuara për vendet që ndodhen në rrugën drejt integrimit evropian.
Pavarësisht se mungesa e statusit të kandidatit e pengon Kosovën të ketë qasje të plotë në disa fonde, përfshirja në Kornizën Financiare 2028–2034 sinjalizon një ndryshim të rëndësishëm në qasjen e BE-së, duke i dhënë Kosovës më shumë hapësirë për integrim ekonomik dhe institucional.
Në rast se ndonjë vend bëhet anëtar gjatë kësaj periudhe, Korniza do të rishikohet për të përfshirë automatikisht fondet për të si shtet anëtar.
Përfshirja e Kosovës në Kornizën e re Financiare të BE-së për periudhën 2028–2034 është një hap i rëndësishëm politik dhe simbolik, që dëshmon se Bashkimi Evropian po tenton të përshpejtojë dhe zgjerojë procesin e integrimit në Ballkanin Perëndimor – përfshirë edhe aktorët që deri më tani kanë qenë në periferinë e këtij procesi.
Megjithatë, kjo përfshirje, megjithëse pozitive, është ende një kompromis politik, sepse Kosova mbetet jashtë listës zyrtare të vendeve kandidate. Mungesa e statusit të kandidatit vazhdon të jetë një barrierë simbolike dhe praktike për përparimin e saj drejt anëtarësimit të plotë.
Nga ana tjetër, hapja e instrumenteve si “Global Europe” është një mundësi për Kosovën që të shfaqë kapacitetet e saj për t’u përafruar me standardet evropiane – përmes projekteve konkrete dhe reformave strukturore. Kjo përfshirje financiare vjen në një kohë kur stabiliteti i rajonit është kthyer në një prioritet të qartë strategjik për BE-në, sidomos përballë sfidave të reja në kontinent.
Nëse Kosova arrin të shfrytëzojë këto fonde me transparencë, efikasitet dhe rezultate të matshme, atëherë Brukseli mund të detyrohet politikisht të heqë pengesat për statusin e kandidatit. Por rruga do të varet jo vetëm nga vullneti politik i BE-së, por edhe nga dinamika të brendshme në Kosovë, përfshirë reformën në drejtësi, administratën publike dhe dialogun me Serbinë.
📸 Për foton:
Illustrated image – created by Novaflash.info for visual purposes. Does not depict a real scene.
📰 Burimi: Komisioni Evropian, deklarata publike e Ursula von der Leyen