Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka reaguar menjëherë pas shpalljes së aktgjykimit ndaj Millosh Pleskoviqit, i cili është dënuar me 15 vjet burgim për krime lufte ndaj popullatës civile gjatë viteve 1998-1999 në qytetin e Prizrenit.
Vendimi u shpall të mërkurën, më 31 korrik, nga Gjykata Themelore në Prishtinë, ndërsa Prokuroria e cilësoi këtë si një hap thelbësor në rrugëtimin e drejtësisë për viktimat dhe familjet e tyre. “Ky vendim përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt vendosjes së drejtësisë”, thuhet në deklaratën zyrtare.
Sipas aktakuzës së ngritur më 7 qershor 2024, Pleskoviq, në bashkëkryerje me një grup serbësh të armatosur, kishte marrë pjesë në vrasjen e tre civilëve shqiptarë dhe plagosjen e disa të tjerëve në Prizren, duke shkelur rregullat ndërkombëtare për mbrojtjen e popullsisë civile gjatë kohës së luftës.
Prokuroria deklaroi se ky vendim gjyqësor fuqizon përpjekjet institucionale për hetimin dhe ndjekjen penale të krimeve të luftës, duke theksuar rëndësinë e ndëshkimit të autorëve si një element kyç për ndërtimin e një shoqërie të drejtë dhe të qëndrueshme.
Megjithatë, dënimi me 15 vjet burgim ka ngjallur reagime të ashpra nga familjarët e viktimave, të cilët shprehën zhgënjimin e tyre ndaj masës së shqiptuar. Nëna dhe motra e viktimave u shprehën se për krime të tilla, Pleskoviq duhej të ishte dënuar me burgim të përjetshëm.
Edhe mbrojtja e viktimave ka paralajmëruar ankesë ndaj vendimit. Avokati Gent Gjini deklaroi se do të kërkohet rishikim i aktgjykimit në instancën e dytë, duke e cilësuar dënimin si të papërputhshëm me ashpërsinë e veprave.
Ky rast rikthen në fokus nevojën për drejtësi të plotë dhe të pavarur për krimet e kryera gjatë luftës në Kosovë. Për shumë familje që ende presin zbardhjen e fatit të të afërmve të tyre ose dënimin e përgjegjësve, rasti Pleskoviq është një kujtesë se rruga drejt drejtësisë mbetet e gjatë dhe shpesh e dhimbshme.
Dënimi i Millosh Pleskoviqit për krime lufte në Prizren është një moment i rëndësishëm për sistemin e drejtësisë në Kosovë, por edhe një pasqyrim i ndjeshmërisë së lartë publike ndaj trajtimit të krimeve të luftës. Megjithatë, masa e dënimit – vetëm 15 vjet burgim – ngre pikëpyetje serioze për mënyrën se si drejtësia po i trajton krimet më të rënda të së kaluarës. Reagimi i familjarëve të viktimave është i kuptueshëm: për ta, çdo vit që kalon pa dënime të drejta është një plagë e hapur.
Kjo çështje gjithashtu rikujton sfidat me të cilat përballet drejtësia tranzicionale në Kosovë – që nga mungesa e provave të dokumentuara deri te ndikimet politike apo ndërkombëtare. Prokuroria Speciale po përpiqet të shtyjë përpara raste të tilla, por pa një mbështetje më të gjerë institucionale dhe pa qasje më të fortë ndaj drejtësisë restauruese, shumë prej këtyre rasteve rrezikojnë të mbesin vetëm statistika në arkivat gjyqësore.
Nëse vërtet dëshirohet mbyllja e plagëve të së kaluarës, vendimet gjyqësore duhet të jenë në proporcion me dhimbjen e shkaktuar dhe me dëmet që i janë bërë një popullsie të tërë. Rasti Pleskoviq është një hap, por jo ende drejtësia e plotë që kërkohet.