Gjykata Kushtetuese e Republikës së Kosovës, me vendimin e datës 7 gusht 2025, ka marrë vendim për kërkesat KO193/25 dhe KO196/25, të parashtruara nga deputetë të ndryshëm të Kuvendit të Kosovës, lidhur me vlerësimin e kushtetutshmërisë së vendimeve për votimin e Komisionit për votim të fshehtë gjatë seancës konstituive të Legjislaturës IX, mbajtur më 29 qershor 2025.
Sipas aktgjykimit unanim të Gjykatës Kushtetuese:
- Të gjitha seancat e mbajtura nga data 27 qershor deri më 26 korrik 2025 shpallen të pavlefshme, pasi deputetët e zgjedhur nuk kanë zbatuar vendimin paraprak të Gjykatës në rastin KO124/25 të datës 26 qershor 2025.
- Kryesuesi i Seancës Konstituive të Kuvendit nuk ka vepruar në përputhje me këtë vendim, duke shkaktuar shkelje të paragrafit 1 të nenit 116 të Kushtetutës.
- Me 6 vota për dhe 1 kundër, u urdhërua Kryesuesi i Seancës të vazhdojë me pikën 3 të rendit të ditës së seancës konstituive të miratuar më 8 prill 2025 dhe të thërrasë përfaqësuesin e grupit më të madh parlamentar për të propozuar kandidatin për Kryetar të Kuvendit. Zgjedhja do të bëhet me votim të hapur, i cili mund të përsëritet deri në tre herë për të njëjtin kandidat.
- Të gjithë deputetët janë të detyruar të jenë prezentë dhe të votojnë në përputhje me Kushtetutën gjatë zgjedhjes së Kryetarit dhe nënkryetarëve të Kuvendit.
- Kryetari dhe nënkryetarët e Kuvendit duhet të zgjidhen brenda 30 ditëve nga hyrja në fuqi e këtij aktgjykimi.
Gjykata gjithashtu konfirmoi vazhdimin e masës së përkohshme të vendosur më 24 korrik 2025, deri në hyrjen në fuqi të këtij vendimi. Aktgjykimi do të publikohet në Gazetën Zyrtare të Republikës së Kosovës dhe në faqen zyrtare të Gjykatës Kushtetuese.
Ky vendim i Gjykatës Kushtetuese është një moment kyç në procesin demokratik dhe kushtetues të vendit. Ai tregon qartë që Gjykata nuk pranon shkeljet e vendimeve të saj paraprake dhe i jep një sinjal të fortë Kuvendit për respektimin e rregullave kushtetuese në funksionimin e institucioneve. Deklarimi i pavlefshmërisë së seancave të mbajtura pa respektuar këto standarde nxit rigjallërimin e procesit demokratik me transparencë dhe përgjegjshmëri.
Urgingu për zgjedhjen e Kryetarit të Kuvendit përmes votimit të hapur dhe me pjesëmarrje të detyrueshme të të gjithë deputetëve është një hap drejt rritjes së legjitimitetit dhe transparencës së punës parlamentare. Vendimi gjithashtu thekson rëndësinë e funksionimit korrekt të institucioneve në përputhje me Kushtetutën, duke shmangur bllokadat dhe veprimet e jashtëligjshme që dëmtojnë besimin e qytetarëve në sistemin demokratik.
Në aspektin politik, ky aktgjykim mund të rrisë presionin mbi partitë politike për të arritur marrëveshje dhe bashkëpunim në zgjedhjen e kryetarit, duke i dhënë fund periudhës së pasigurisë dhe stagnimit institucional.