Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, pritet që të martën t’i dërgojë Gjykatës Kushtetuese komentet e saj për çështjen e konstituimit të Kuvendit, ka konfirmuar këshilltari i saj për media, Bekim Kupina.
Vendimi vjen pas masës së përkohshme që Kushtetuesja vendosi javën e kaluar, përmes së cilës ndaloi deputetët e zgjedhur të ndërmarrin veprime dhe të zhvillojnë procedura për formimin e qeverisë deri më 30 shtator. Ky vendim u mor ex officio, pas kërkesës së paraqitur nga deputetët e Listës Serbe.
Kupina theksoi se presidentja mban qëndrimin se askush nuk duhet të ketë të drejtë të bllokojë institucionet, duke nënvizuar se të drejtat e komuniteteve janë të lidhura ngushtë me respektimin e ligjeve dhe të drejtave të të gjithë qytetarëve.
Çështja lidhet me moszgjidhjen e nënkryetarit serb të Kuvendit. Lista Serbe këmbënguli ta propozonte vetëm Slavko Simiqin, i cili dështoi të merrte 61 votat e nevojshme pas tre raundesh votimi. Kryetari i Kuvendit, Dimal Basha, vendosi ta përfundonte procesin e konstituimit, pavarësisht moszgjidhjes së një nënkryetari nga komuniteti serb.
Ky veprim u kontestua nga Lista Serbe, e cila gëzon mbështetjen e Beogradit. Ndërkohë, Gjykata Kushtetuese argumentoi se vendimi për pezullim ishte i domosdoshëm për të ruajtur rendin juridik dhe demokratik në vend.
Partia fituese e zgjedhjeve, Lëvizja Vetëvendosje, e cilësoi vendimin e Kushtetueses si të njëanshëm dhe në kundërshtim me funksionalizimin e Kuvendit. Lideri i saj, Albin Kurti, e quajti masën 25-ditore “absurde dhe të dëmshme”.
Në këtë kohë, Osmani theksoi se veprimet e saj do të jenë gjithmonë në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet e Kosovës.
Çështja e konstituimit të Kuvendit ka nxjerrë edhe një herë në pah tensionet mes institucioneve të Kosovës dhe rolit të pakicave në vendimmarrje. Vendimi i Gjykatës Kushtetuese për ta pezulluar procesin është i pazakontë, por tregon për përpjekjen e saj për të shmangur përshkallëzime ligjore dhe politike që mund të cenojnë stabilitetin institucional.
Nga njëra anë, Lista Serbe po përdor mekanizmat kushtetues për të forcuar pozitën e saj politike, shpesh duke reflektuar interesat e Beogradit. Nga ana tjetër, Lëvizja Vetëvendosje e sheh vendimin e Kushtetueses si një bllokadë të drejtpërdrejtë ndaj shumicës parlamentare dhe qeverisë së ardhshme.
Presidentja Osmani po mundohet të mbajë një qëndrim të balancuar, duke u përpjekur të tregojë se nuk merr anë, por njëkohësisht të ruajë funksionalitetin e institucioneve. Komentet e saj për Kushtetuesen pritet të jenë thelbësore për të qartësuar interpretimet ligjore rreth rolit të komuniteteve dhe të drejtave të tyre në procesin e konstituimit.
Në thelb, kjo situatë e vë në provë demokracinë kosovare: deri në çfarë mase të drejtat e pakicave duhet të mbrohen kur këto përdoren për të bllokuar institucionet? Përgjigja e Kushtetueses dhe qëndrimi i Presidentes do të jenë vendimtarë për ecurinë e procesit politik në muajt e ardhshëm.