Kosova prej vitesh po përballet me një perceptim në rritje se është duke u izoluar në skenën ndërkombëtare, sidomos kur bëhet fjalë për vizitat e nivelit të lartë politik. Që nga koha kur Hashim Thaçi ishte në pushtet dhe veçanërisht që kur ai u dërgua për gjykim në Tribunalin Specialist të Hagës (në vitin 2020), nuk ka pasur shfaqje të të njëjtit nivel vizitash nga udhëheqës të mëdhenj ndërkombëtarë ose figura që simbolizojnë përkrahje të drejtpërdrejtë politike.
Ky artikull analizon nëse kjo perceptim është e saktë, çfarë po ndodh në prapaskenë, cilat janë arsyet, dhe cilat mund të jenë pasojat për Kosovën – në diplomaci, ekonomi dhe prestizhin ndërkombëtar.
Histori dhe Fakte
- Hashim Thaçi ka qenë figurë qendrore e politikës kosovare që pas shpalljes së pavarësisë (2008), si kryeministër dhe pastaj si president. Gjatë kohës së tij u zhvilluan shumë vizita ndërkombëtare në Prishtinë – udhëheqës të vendeve mike, ministra të jashtëm, figura ndërkombëtare e diplomatike që vizitonin Kosovën për marrëveshje, projekte, ceremonale.
- Megjithatë, pas vitit 2020, kur Thaçi u arrestua dhe filloi procesi i tij në Hagë për krime lufte, një pjesë e konsiderueshme e vëmendjes ndërkombëtare është fokusuar tek gjykimet, raportimet mediatike dhe dialogu politik lidhur me drejtësinë dhe llogaridhënien, por ka pak evidencia për vizita ceremoniale ose vizita pune nga figura të jashtme me nivel të lartë politik.
- Një rast që spikat ishte Samiti i Ballkanit Perëndimor me BE-në në vitin 2022, ku Kosovës i ishte pjesë e delegacioneve ndërkombëtare. Megjithatë, vizitat e drejtëpërdrejta nga presidentë ose kryeministra të fuqishëm ndërkombëtarë duket se kanë qenë më të rralla se më parë.
- Një fakt tjetër: Thaçi është lejuar të vijë në Kosovë për vizita humanitare (si vizitë te familja) nga Hagë, por ato nuk konsiderohen si vizita politike ose diplomatikë të klasit të lartë.
Arsye të Mundshme të Izolimit Diplomatik
- Gjykimet dhe akuza ndërkombëtare
Gjatë kohës që figura si Hashim Thaçi dhe të tjerë po përballen me akuzat për krime lufte, perceptimi ndërkombëtar mund të jetë se Kosova po trajtohet si vend me çështje ligjore të paparashikueshme, gjë që disa shtete ose udhëheqës preferojnë ta shmangin për të mos u përfshirë në polemika. - Presione politike dhe heshtje diplomatike
Disa qeveri ose liderë mund të kenë rezervime për të bërë vizita publike në Kosovë për shkak të situatave kontestuese politike ose presioneve nga Serbia ose aleatët e saj. - Mungesa e infrastrukturës ose promovimit të imazhit
Për të tërhequr vizita të nivelit të lartë, kode diplomatike, protokolle, sigurim, organizim etj., kërkohet një përkushtim institucional dhe buxhet që të jetë tërheqës për mysafirë ndërkombëtarë. - Prioritete të ndryshme ndërkombëtare
Pas pandemisë, luftërave rajonale, krizave ekonomike dhe fokusit tek sfida globale si ndryshimet klimatike, disa liderë mund të jenë më të përqendruar tek brenda vendit ose tek rajonet me interes të menjëhershëm.
Pasojat për Kosovën
- Prestigji diplomatik i ulur
Kur vizitat e larta ndërkombëtare pakësohen, duket sikur vendi po mban një pozicion periferik. Kjo mund të ndikojë në aftësinë për të negociuar marrëveshje të rëndësishme, investime të huaja, projekte bashkëpunimi ndërkombëtar. - mbështetje financiare dhe projekte
Vizita e liderëve ndërkombëtarë shpesh sjell lajmërime për fonde, marrëveshje investimesh apo bashkëpunime që përfshijnë institucione ndërkombëtare. Pa këto, Kosova mund të humbasë mundësi për financime, zhvillim infrastrukture apo projekte të tjera. - Perceptimi i jashtëm dhe i brendshëm
Largimi i figurave të mëdha ndërkombëtare mund të lërë ndjenjën se Kosova po mbetet vetëm ose po injorohet nga komuniteti ndërkombëtar. Kjo mund të ndikojë edhe në moralin qytetar dhe besimin tek udhëheqësit.
A ka prova që Kosova Vërtet “Po mbetet pa Miq”?
- Një analizë krahasuese me kohëra kur vizita të tilla ishin më të shpeshta tregon se ky trend është i dukshëm. Njerëz si Hillary Clinton, të cilët vizituan Kosovën në vitet e para pas pavarësisë, janë prezentë në mediat dhe publikimet historike, ndërsa sot nuk ka lajme të mëdha për vizita të ngjashme prej udhëheqësve botërorë.
- Por nuk është se Kosova nuk ka vizita fare — ka pjesëmarrje në samite, fjalime ndërkombëtare nga figurat kosovare jashtë vendit, dhe takime diplomatike jo gjithmonë publike. Por vizita zyrtare dhe bashkëbisedimet me presidentë ose kryeministra të vendeve të mëdha duket se mungojnë ose janë më të rralla.
Çfarë Mund të Bëhet për të Rikthyer Miqësinë Diplomatike
- Fuqizimi i diplomacisë publike
Institucionet kosovare duhet të punojnë me ambasada, partnerë ndërkombëtarë dhe organizata joqeveritare për të ftuar udhëheqës të jashtëm zyrtarë për vizita pune, promovim kulturor ose dialog qytetar. - Rritja e transparencës dhe stabilitetit ligjor
Siguria se ligji zbatohet, drejtësia funksionon dhe krizat politike shihen si raste të veçanta, jo si diçka që përsëritet, mund të forcojë besimin që vizita mund të jenë pa polemika. - Promovimi i Kosovës si destinacion politik dhe ekonomik
Të vendoset që vizitat ndërkombëtare të shoqërohen me projekte bashkëpunimi – investime, zhvillim infrastrukturash, kulturë – që të kenë vlerë reale për qytetarët, dhe jo vetëm ceremoniale. - Dialogu rajonal dhe multilateralisme më aktiv
Rritja e bashkëpunimit me vendet fqinje, me Bashkimin Evropian, Shtetet e Bashkuara dhe organizatat ndërkombëtare mund të rigjallërojnë interesin për Kosovën në nivel lartë politik.
Përfundim
Pra, pyetja “A po mbetet Kosova pa miq?” nuk është plotësisht e papërgjigjshme, por ka një shtrirje reale të këtij perceptimi. Nuk mund të thuhet se nuk ka vizita fare, por ka pakësim të dukshëm të vizitave ceremoniale dhe politike nga liderë ndërkombëtarë pas periudhës së Thaçit dhe ngritjes së çështjeve ligjore.
Nëse Kosova dëshiron të rigjallërojë statusin e saj si vend partner ndërkombëtar, duhet përqendrim në diplomaci aktive, infrastrukturë, drejtësi dhe respekt të ligjit, si dhe aftësi për të treguar se është një bashkëpunëtor i besueshëm në arenën ndërkombëtare.