Një sondazh i fundit i Institutit Ndërkombëtar Republikan (IRI) ka treguar se qytetarët e Kosovës vazhdojnë të mbështeten fuqishëm te Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke i cilësuar ato si aleatin më të rëndësishëm strategjik të vendit.
Sipas të dhënave të publikuara, 77% e qytetarëve e shohin Amerikën si partnerin kryesor, ndërsa Shqipëria dhe Gjermania renditen me nga 6%, e pasuara nga Turqia me 3% dhe Britania e Madhe me 2%. Bashkimi Evropian shënon vetëm 1% në këtë matje.
Nga ana tjetër, kur pyeten për kërcënimin më të madh ndaj Kosovës, shumica dërrmuese e qytetarëve, plot 76%, e identifikojnë Serbinë. Pas saj renditet Rusia me 16%, ndërsa vende të tjera si BE, SHBA dhe Shqipëria shfaqen me nga 1%.
Ky sondazh është realizuar gjatë muajve maj–qershor 2025 me një mostër prej 1,164 të anketuarish, ku 94% ishin shqiptarë dhe 6% serbë.
Rezultatet e IRI-së dëshmojnë se orientimi politik dhe emocional i qytetarëve të Kosovës vazhdon të mbetet i lidhur ngushtë me SHBA-në, ndërkohë që raportet e tensionuara me Serbinë vazhdojnë të ushqejnë perceptimin e saj si kërcënim kryesor.
Sondazhi i IRI-së pasqyron qartë një realitet të konsoliduar në shoqërinë kosovare: SHBA-ja shihet si garantuesi më i madh i sigurisë dhe zhvillimit, jo vetëm për shkak të rolit vendimtar gjatë luftës së viteve ’90, por edhe për mbështetjen e vazhdueshme politike e ushtarake pas shpalljes së pavarësisë. Kjo shifër prej 77% është një tregues i qartë i lidhjes së fortë emocionale dhe strategjike që kosovarët kanë me Uashingtonin.
Nga ana tjetër, perceptimi i Serbisë si kërcënimi më i madh (76%) tregon se mosmarrëveshjet politike, qasja e Beogradit ndaj pavarësisë së Kosovës dhe tensionet e vazhdueshme në veri nuk janë thjesht çështje diplomatike, por elementë që formësojnë sigurinë psikologjike të qytetarëve.
Është interesant fakti që BE-ja, pavarësisht pranisë së saj të madhe institucionale në Kosovë, perceptohet si aleat nga vetëm 1% e qytetarëve. Kjo sugjeron një hendek besimi mes pritshmërive të kosovarëve dhe politikave të Brukselit. Po ashtu, përfshirja e SHBA-së dhe Shqipërisë në listën e “kërcënimeve” (me 1%) reflekton ose skepticizëm të vogël të individëve të izoluar, ose një ndjenjë ironike në përgjigje të pyetjes.
Në përgjithësi, ky sondazh dëshmon se Kosova vazhdon të jetë e orientuar fuqishëm nga Perëndimi, me SHBA-në në qendër të këtij boshti, ndërkohë që Serbia shihet si sfida kryesore për të ardhmen e vendit.