Prishtinë, 30 shtator 2025 – Gjykata Kushtetuese ka shpallur vendimin e saj lidhur me kërkesën e parashtruar nga deputetët e Listës Serbe, duke konstatuar se Kuvendi i Kosovës nuk është ende i konstituuar.
Në njoftimin zyrtar, Kushtetuesja thekson se seanca konstituive e Kuvendit, e filluar më 15 prill 2025, nuk ka përfunduar për shkak të moszgjedhjes së nënkryetarit nga komuniteti serb, siç kërkohet nga neni 66 dhe neni 67 i Kushtetutës së Republikës së Kosovës. Për këtë arsye, Kuvendi mbetet i pakonstituuar dhe procesi duhet të përmbyllet brenda 12 ditëve nga hyrja në fuqi e aktgjykimit.
Gjykata urdhëroi deputetët që, në pajtim me Kushtetutën dhe Rregulloren e Kuvendit, të përmbushin obligimin e tyre për zgjedhjen e nënkryetarit nga radhët e komunitetit serb, duke vepruar në interes të Republikës së Kosovës.
Vendimi i Kushtetueses është i shoqëruar me vazhdimin e masës së përkohshme të vendosur më 5 shtator 2025, e cila ndalonte çdo veprim të Kuvendit dhe procesin e formimit të Qeverisë.
Kriza institucionale është zgjatur prej më shumë se gjashtë muajsh, pasi pavarësisht zgjedhjes së kryetarit dhe katër nënkryetarëve, Kuvendi nuk ka arritur të zgjedhë nënkryetarin nga komuniteti serb. Përpjekjet e bëra me kandidaturat e propozuara nuk kanë marrë votat e nevojshme, duke lënë procesin në ngërç.
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese e bën të qartë se moszgjedhja e nënkryetarit nga komuniteti serb nuk është një çështje procedurale, por thelbësore për funksionalitetin e Kuvendit. Ky është një test i rëndësishëm për demokracinë parlamentare të Kosovës, pasi tregon se respektimi i balancave kushtetuese dhe përfaqësimit të komuniteteve është kusht për nisjen e punës së institucioneve të reja.
Ky zhvillim ngre pyetje të rëndësishme mbi aftësinë e klasës politike për të gjetur kompromis. Ngërçi institucional po zgjat krizën qeverisëse dhe po dëmton besimin e qytetarëve në funksionalitetin e shtetit. Në të njëjtën kohë, ai ofron edhe një pasqyrë të sfidave që Kosova përballet në përmbushjen e standardeve evropiane për demokraci dhe sundim të ligjit.
Në aspektin praktik, vendimi e detyron Kuvendin të përfundojë seancën konstituive brenda një afati të kufizuar, duke e lënë klasën politike përballë një zgjedhjeje të vështirë: të arrijë marrëveshje për emrin e nënkryetarit serb, ose të rrezikojë një krizë të thelluar që mund të vonojë edhe më shumë formimin e qeverisë së re.
Në një kohë kur vendi ka nevojë urgjente për stabilitet dhe institucione funksionale, ky rast nënvizon rëndësinë e respektimit të Kushtetutës si baza e vetme mbi të cilën mund të ndërtohet konsensusi politik.