Gjermania po përballet me një situatë të ndërlikuar ekonomike dhe sociale, me rritje të falimentimeve, deficit të madh në sigurimet shoqërore dhe pakënaqësi të qytetarëve. Vetëm 22% e gjermanëve shprehën kënaqësi me punën e qeverisë sipas sondazhit të fundit të ARD-së, duke rritur presionin ndaj kancelarit Friedrich Merz (CDU) dhe koalicionit qeverisës CDU/CSU-SPD.
Për t’iu përgjigjur krizës, Merz mblodhi kabinetin në Vila Borsig në Berlin, ku u prezantua “Agjenda e modernizimit” me synimin për të bërë shtetin më efikas, administratën më digjitale dhe Gjermaninë më atraktive për investime.
“Modernizimi i shtetit duhej bërë me kohë, por tani duhet të avancojë me shpejtësi. Ne duhet të bëhemi më efikas dhe më pak të ndërlikuar,” tha Merz pas konsultimeve. Ai paralajmëroi se shumë sipërmarrje gjermane “ndodhen me shpatulla pas murit” dhe se duhet një kthesë urgjente ekonomike.
Reformat përfshijnë:
- Reduktimin e burokracisë dhe uljen e stafit shtetëror me 8% deri në vitin 2029.
- Kursime prej 16 miliardë eurosh nga thjeshtimi i procedurave.
- Regjistrimin online të automjeteve në një portal të unifikuar (aktualisht janë mbi 400 portale lokale).
- Themelimin e bizneseve brenda një dite përmes një sistemi qendror.
- Agjencinë digjitale “Work-and-Stay” për rekrutimin e punëtorëve të huaj të kualifikuar.
- Përdorimin e inteligjencës artificiale në administratë.
Merz kritikoi gjithashtu numrin e madh të rregulloreve që vijnë nga Bashkimi Europian, duke e parë si një pengesë për fleksibilitetin ekonomik.
Ndërkohë, çështja e sigurimeve shoqërore (shëndetësi, kujdes, pensione) mbetet sfida më e madhe. Sipas ekspertëve, fondet janë drejt shterimit dhe rritja e kontributeve do të rëndonte mbi qytetarët dhe bizneset. Për këtë arsye, qeveria paralajmëron kursime të mundshme në ndihmat sociale.
Në prag të 3 Tetorit, Ditës së Bashkimit të Gjermanisë, Merz pritet të mbajë një fjalim, ku do të theksojë vizionin e tij për një “hov të ri” të vendit.
Reformat e paralajmëruara nga kancelari Friedrich Merz janë ndoshta përpjekja më serioze për të rikthyer besimin në ekonominë gjermane pas një periudhe të gjatë ngecjeje. Megjithatë, plani i tij i madh për “modernizimin e shtetit” ndeshet me dy sfida thelbësore: burokracinë e ngulitur thellë dhe mosbesimin e qytetarëve ndaj qeverisë.
Një pjesë e reformave, si regjistrimi i automjeteve online apo krijimi i bizneseve për një ditë, tingëllojnë më shumë si masa simbolike për të treguar hapje ndaj modernizimit, sesa zgjidhje të menjëhershme për krizën ekonomike. Sfidat e vërteta qëndrojnë tek sigurimet shoqërore, ku sistemi aktual është drejt kolapsit financiar. Pa një reformë të guximshme në këtë sektor, kursimet dhe digjitalizimi nuk do të mjaftojnë për të siguruar stabilitet afatgjatë.
Nga ana tjetër, kritika ndaj rregulloreve të BE-së mund të perceptohet si një përpjekje e Merzit për të marrë mbështetje politike brenda vendit, duke e paraqitur Brukselin si pengesë. Por kjo strategji është me dy tehe: Gjermania është ekonomia më e madhe e unionit dhe çdo distancim i saj nga politikat europiane mund të ketë pasoja politike dhe tregtare.
Në fund, Merz është përballë një dileme: ose të zbatojë masa të dhimbshme që mund të prodhojnë pakënaqësi afatshkurtër, ose të shtyjë vendimet dhe të rrezikojë një krizë më të thellë ekonomike dhe sociale. Fjalimi i tij në 3 Tetor do të shihet si testi i parë për të kuptuar nëse vizioni i tij është realisht i realizueshëm apo vetëm retorikë politike.