Kosova nuk ka arritur të bëhet pjesë e Zonës së Vetme të Pagesave në Euro (SEPA), një mekanizëm që do t’i mundësonte qytetarëve dhe bizneseve pagesa më të shpejta, më të lira dhe më të sigurta me vendet evropiane. Arsyeja kryesore e mosanëtarësimit lidhet me faktin që disa ligje të rëndësishme, të miratuara nga Kuvendi i Kosovës, janë aktualisht në shqyrtim nga Gjykata Kushtetuese.
Nëse Kosova do të ishte anëtare e SEPA-s, ajo do të kishte një kursim të konsiderueshëm në transfertat ndërkombëtare. Sipas vlerësimeve të German Economic Team (GET), bizneset dhe qytetarët kosovarë do të mund të kursenin rreth 55 milionë euro në vit, të cilat aktualisht shpenzohen në tarifa bankare për dërgime dhe pranime pagesash nga jashtë.
Eksperti ligjor Urim Vokshi, i angazhuar nga Komisioni Evropian për të ndihmuar në vlerësimin e legjislacionit të Kosovës, ka konfirmuar se Banka Qendrore e Kosovës (BQK) ka përgatitur dhe dorëzuar paraprakisht dokumentacionin për aplikim në SEPA. Por procesi është pezulluar për shkak të tre ligjeve që janë në vlerësim kushtetutshmërie:
- Ligji 08/L-304 për Bankat,
- Ligji 08/L-328 për Shërbimet e Pagesave, dhe
- Ligji 08/L-333 për Parandalimin e Pastrimit të Parave dhe Financimit të Terrorizmit.
Këto ligje, ndonëse u miratuan në fund të vitit 2024, u dërguan më pas në Kushtetuese nga Partia Demokratike e Kosovës (PDK), e cila kërkoi interpretim për disa dispozita. Ky veprim, sipas qeverisë në detyrë, ka shkaktuar vonesë serioze në procesin e integrimit financiar të vendit.
Ministri në detyrë i Financave, Hekuran Murati, ka akuzuar publikisht PDK-në dhe kreun e saj, Uran Ismailin, për bllokimin e anëtarësimit në SEPA, duke theksuar se kjo ka pasoja të drejtpërdrejta për ekonominë dhe diasporën kosovare:
“Kosova po mbetet e fundit në integrim në SEPA për shkak të bllokimit të këtyre ligjeve. Kjo nënkupton mbi 50 milionë euro në vit kosto shtesë për bizneset dhe bashkatdhetarët tanë, si dhe mundësi më të kufizuara për startup-et që duan të depërtojnë në tregjet ndërkombëtare,” – ka shkruar Murati.
Ndërkohë, vendet e rajonit si Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi tashmë janë pjesë e plotë e zonës SEPA, duke përfituar nga pagesat e unifikuara në euro.
SEPA, e krijuar në vitin 2008 nga Banka Qendrore Evropiane (BQE), përfshin aktualisht 41 shtete, përfshirë të gjitha vendet e Bashkimit Evropian dhe disa vende të tjera evropiane si Britania e Madhe, Norvegjia e Zvicra. Qëllimi i saj është harmonizimi i pagesave elektronike në euro në mënyrë që qytetarët dhe bizneset të paguajnë me të njëjtat standarde kudo në Evropë.
Nëse Kosova do të merrte dritën e gjelbër nga Gjykata Kushtetuese dhe do të pranohej në SEPA, kjo do të përbënte një hap të rëndësishëm drejt integrimit të saj financiar në tregun evropian, duke forcuar besimin e investitorëve dhe duke lehtësuar qarkullimin monetar me vendet e BE-së.
Rasti i Kosovës me SEPA-n është shembull tipik i mënyrës se si konfliktet politike brenda vendit mund të vonojnë integrimin ekonomik dhe përfitimet direkte për qytetarët. Ndërsa vendet fqinje tashmë po shijojnë avantazhet e harmonizimit financiar evropian, Kosova ngelet në pritje për shkak të procedurave të brendshme ligjore.
Në thelb, ky ngërç nuk është teknik, por politik. Mosmarrëveshjet ndërpartiake po kushtojnë miliona euro në vit për ekonominë e brishtë të Kosovës. Çdo vonesë në vendimin e Kushtetueses nuk ndikon vetëm në reputacionin institucional, por edhe në xhepat e qytetarëve që dërgojnë apo pranojnë para nga jashtë.
Në një kohë kur dixhitalizimi dhe pagesat elektronike po shndërrohen në standard global, anëtarësimi në SEPA është shumë më tepër se një procedurë burokratike – është pjesë e sovranitetit ekonomik. Pritet që pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese, qeveria të veprojë me prioritet për ta finalizuar këtë proces, duke e pozicionuar Kosovën në të njëjtin nivel me vendet e rajonit.
Burimi: Banka Qendrore Evropiane (ECB), German Economic Team (GET), deklaratat publike të Hekuran Muratit dhe Urim Vokshit.
Foto: Illustrated image – created by Novaflash.info for visual purposes. Does not depict a real scene.