Halil Geci ka publikuar një postim të gjerë shpjegues mbi të drejtën e mërgatës për të votuar, duke e vendosur këtë çështje në qendër të debatit politik. Përveç analizës së tij, ai ka publikuar edhe një foto plotësisht ilustrative, në të cilën shfaqen Fatmir Limaj dhe Lumir Abdixhiku duke mbajtur një bojler. Imazhi, i krijuar vetëm për qëllime simbolike dhe jo për të paraqitur një ngjarje reale, po qarkullon në rrjete sociale dhe ka ndezur reagime të shumta.
Fotoja e ilustruar lidhet me polemikat e dikurshme kur ndaj Limajt ishte artikuluar publikisht akuza se në kohën kur mbante post udhëheqës ishte zbuluar një “bojler i mbushur me para”. Megjithëse këto çështje i takojnë së kaluarës, përdorimi i imazhit nga Geci në postimin e tij synon të theksojë vazhdimësinë e kulturës së dyshimit dhe keqmenaxhimit që, sipas tij, ende ndikon në skenën politike të vendit.
Në tekstin e tij, Geci nuk përqendrohet vetëm tek simbolika e fotos, por tek një debat shumë më i thellë: e drejta e mërgatës për të votuar. Ai thotë se kjo e drejtë është e garantuar nga Kushtetuta dhe se çdo tentim për kufizimin e saj është në kundërshtim me standardet demokratike.
Ai thekson se debati për mërgatën shpesh nuk bëhet mbi baza juridike apo vlerash demokratike, por mbi frikën e disa partive politike se diaspora mund të ndikojë rezultatin zgjedhor në mënyrë të pakontrollueshme. Sipas Gecit, mërgata voton lirshëm, me më pak ndikim lokal dhe me një perspektivë të formuar nga demokracitë perëndimore, gjë që përbën frikë për partitë që varen nga struktura klienteliste.
Geci kujton se:
– Kushtetuta u jep të drejtë të gjithë qytetarëve të Kosovës të votojnë, kudo që jetojnë.
– Komisioni i Venecias rekomandon që diasporat e vendeve të reja të mos përjashtohen kurrë nga zgjedhjet.
– Gjykata Kushtetuese ka përsëritur se procedurat administrative nuk mund të përdoren për të ndaluar votimin.
Ai thekson se tentimet e sotme për të vënë pengesa burokratike, narrativa politike dhe etiketime ndaj mërgatës janë pasqyrim i një mentaliteti të vjetër të përjashtimit — dikur përmes dhunës, sot përmes procedurave.
Sipas tij, mërgata ka qenë një prej shtyllave kryesore që e ka mbajtur në këmbë Kosovën: gjatë viteve ’90 ajo financoi rezistencën, mbajti ekonominë familjare në jetë, loboi ndërkombëtarisht dhe vazhdon të sjellë mbi një miliard euro remitanca çdo vit.
“Të mohosh votën e mërgatës është të mohosh themelin e shtetit”, shkruan Geci, duke shtuar se vetëm pushteti i brishtë ka frikë nga qytetari.
Ai shton se debati i sotëm nuk duhet të fokusohet tek “a duhet të votojë mërgata?”, por tek garantimi i një procesi të qartë, të lehtë dhe të aksesueshëm për të gjithë.
Ndërkohë, fotoja ilustrative e publikuar nga Geci vazhdon të qarkullojë online, duke u përdorur si metaforë e përzierjes së së kaluarës me të tashmen, si dhe e tensioneve të pazgjidhura që vazhdojnë të formësojnë skenën politike të vendit.
Debati i hapur nga Halil Geci shpalos kontrastin mes përpjekjeve për demokratizim dhe tentimeve për kontroll politik. Përdorimi i një imazhi ilustrativ tregon se simbolika në politikën kosovare mbetet mjet i fuqishëm komunikimi. Thelbi i çështjes është i qartë: mërgata nuk është vetëm votuese, por pjesë e pandashme e identitetit shtetëror. Tendenca për t’i vënë pengesa është jo vetëm strategji elektorale, por edhe simptomë e frikës së elitave nga një elektorat që nuk mund të manipulohet lehtë.
Shënimi për foton:
(Fotoja është publikuar si ilustrim nga vetë Halil Geci.)