Kuota gjinore riformëson listën e deputetëve
Zbatimi i kuotës gjinore ka sjellë ndryshime konkrete në përbërjen përfundimtare të Kuvendit të Kosovës, duke lënë jashtë pesë kandidatë burra nga parti të ndryshme politike, pavarësisht se në disa raste ata kishin marrë më shumë vota individuale sesa kandidatet që kanë përfituar nga kuota.
Sipas rezultateve përfundimtare, kuota ka ndikuar në listat e PDK-së, AAK-së, Listës Serbe dhe KDTP-së, ndërsa te LVV dhe LDK nuk ka pasur nevojë për ndërhyrje përmes këtij mekanizmi.
PDK: dy kandidatë mbeten jashtë
Në Partinë Demokratike të Kosovës, Bekim Haxhiu dhe Hajdar Beqa nuk kanë siguruar ulëse në Kuvend si pasojë e kuotës gjinore. Në vend të tyre, deputete do të jenë Arian Musliu-Shoshi dhe Arbnore Salihu, duke përmbushur përqindjen minimale të përfaqësimit gjinor.
AAK: më shumë vota, por pa mandat
Edhe në Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës, kuota ka qenë përcaktuese. Albana Bytyqi ka hyrë në Kuvend përmes kuotës gjinore, ndonëse kandidatë si Agim Çeku, Burim Ramadani, Arbër Tolaj, Lahi Brahimaj dhe Pal Lekaj kanë marrë më shumë vota individuale.
Lista Serbe dhe KDTP
Në Listën Serbe, Verica Çeraniq ka siguruar mandat deputeti, edhe pse ka më pak vota se Branislav Nikoliq.
Ndërkohë, te partia turke KDTP, e cila ka fituar dy vende në Kuvend, Fatma Taçi është zgjedhur deputete pavarësisht se Ergul Mazrek ka marrë më shumë vota.
LVV dhe LDK pa ndërhyrje nga kuota
Ndryshe nga partitë e tjera, Lëvizja Vetëvendosje dhe Lidhja Demokratike e Kosovës kanë arritur përfaqësimin gjinor pa pasur nevojë për zbatimin e kuotës, çka nënkupton se kandidatët janë zgjedhur drejtpërdrejt nga vota.
Historia dhe baza ligjore e kuotës gjinore
Kuota gjinore prej 30 për qind për përfaqësimin e grave në Kuvendin e Kosovës u vendos për herë të parë nga UNMIK-u në vitin 2000, si masë për rritjen e pjesëmarrjes së grave në politikë pas luftës.
Kjo kuotë u institucionalizua më tej me Ligjin për Zgjedhjet e Përgjithshme në vitin 2008, ndërsa në vitin 2010 u përforcua me amendamente që garantuan zbatimin praktik të saj përmes riorganizimit të listave, në rast se përfaqësimi gjinor nuk arrihej përmes votës direkte.
Rasti i këtyre zgjedhjeve tregon qartë tensionin mes vullnetit të votuesve dhe mekanizmave ligjorë për barazi gjinore. Ndërsa kuota mbetet një instrument kyç për përfaqësim më gjithëpërfshirës, ajo vazhdon të ngjallë debat mbi balancën mes meritës elektorale dhe barazisë strukturore në politikë.