Për vite me radhë, Serbia ka balancuar politikën e saj të jashtme mes BE-së, SHBA-së, Rusisë dhe Kinës, një strategji që mediat e huaja e kanë quajtur “Doktrina e Katër Shtyllave”. Sipas Neue Zürcher Zeitung (NZZ) dhe Deutsche Welle, lufta në Ukrainë dhe sanksionet ndërkombëtare kanë tronditur seriozisht këtë ekuilibër.
Gazeta zvicerane NZZ shpjegon se politika e katër shtyllave i dha Beogradit liri manovre për gati 20 vjet, duke e vendosur Serbinë mbi nivelin e saj real në skenën ndërkombëtare. Por tani, tre nga katër “shtyllat” e politikës së jashtme po dobësohen, ndërsa brenda vendit regjimi i Presidentit Aleksandër Vuçiq po përballet me sfida të reja nga lëvizjet studentore dhe shoqëria civile.
BE dhe presioni amerikan
Bashkimi Evropian, që dikur ishte partneri më i duruar i Serbisë, po e lë pas në negociatat e pranimit, të ngrira kryesisht për shkak të mungesës së progresit në sundimin e ligjit dhe liritë e medias.
Sipas Berliner Zeitung, SHBA përdor sanksionet dhe presionin strategjik për të detyruar Serbinë të riorientohet në sektorin energjetik. Lejet e përkohshme për NIS dhe JANAF nuk e ndalojnë furnizimin, por synojnë ristrukturimin e pronësisë, duke larguar ndikimin rus.
Tre javë vendimtare
Sipas Boban Gjukiç, tri javët e ardhshme janë vendimtare për zgjidhjen e pronësisë së NIS-it. Nëse aksionet e Gazprom kalojnë te MOL, Serbia do të sinjalizonte orientim energjetik dhe gjeopolitik drejt Perëndimit; ndryshe, dështimi mund ta çojë vendin drejt një krize energjetike.
Mediat gjermane dhe zvicerane e shohin fundin e politikës së katër shtyllave si një moment historik për Serbinë. Vuçiq duhet të zgjedhë aleatin kryesor, ndërsa BE dhe SHBA po ushtrojnë presion të koordinuar për të rikthyer vendin drejt politikave perëndimore. Ky është një lajm i rëndësishëm për stabilitetin rajonal dhe perspektivën e Ballkanit Perëndimor.