Kosova po përballet me një rënie të dukshme të lindjeve, duke ngritur shqetësime serioze për të ardhmen demografike të vendit. Të dhënat nga Klinika e Gjinekologjisë në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK) tregojnë se viti 2022 shënoi numrin më të lartë të lindjeve, ndërsa viti 2023 pati rreth 1,400 lindje më pak, një trend që po vazhdon edhe më tej.
Vetëm për të njëjtën periudhë kohore, janë regjistruar 1,342 foshnje më pak, krahasuar me vitin paraprak. Kjo rënie nuk shihet më si fenomen i përkohshëm, por si pjesë e një procesi më të gjerë shoqëror dhe ekonomik.
Sipas sociologëve, faktorët ekonomikë si pasiguria në punësim, kostoja e jetesës dhe mungesa e mbështetjes institucionale për familjet e reja po ndikojnë drejtpërdrejt në vendimin për të pasur fëmijë. Por, përtej këtyre arsyeve, vëmendje e veçantë po i kushtohet pozitës së gruas në tregun e punës.
Sociologia Flaka Ymeri thekson se pushimi aktual i lehonisë nuk i përgjigjet nevojave reale të grave të punësuara. Sipas saj, shumë gra përballen me presion ose diskriminim, sidomos në muajt e parë të shtatzënisë, duke u penguar të punësohen ose për të ruajtur vendin e punës.
“Kur gratë ndihen të pasigurta profesionalisht, lindja e fëmijës shndërrohet në rrezik ekonomik, jo në gëzim familjar,” vlerëson Ymeri.
Si zgjidhje, po kërkohet modifikimi i pushimit të lehonisë, përfshirë përfshirjen e baballarëve në pushimin prindëror, një praktikë që në shumë vende evropiane ka ndikuar pozitivisht në rritjen e natalitetit dhe barazinë gjinore.
Në anën tjetër, sociologu Besim Gallopeni paralajmëron se Kosova ndodhet në një fazë shumë kritike demografike, ku rënia e lindjeve, emigrimi dhe plakja e popullsisë po krijojnë një kombinim të rrezikshëm për zhvillimin afatgjatë të vendit.
Nëse trendi aktual vazhdon, Kosova rrezikon të humbasë avantazhin e saj historik si vend me popullsi të re. Pa politika të qarta për mbështetjen e familjes, gratë dhe punësimin e qëndrueshëm, rënia e lindjeve do të ndikojë drejtpërdrejt në tregun e punës, sistemin pensional dhe rritjen ekonomike. Kjo çështje nuk është vetëm sociale, por strategjike për të ardhmen e shtetit.