Dy figura të njohura të diplomacisë evropiane, të cilat për vite kanë pasur rol kyç në dialogun Kosovë–Serbi, janë përfshirë në dy raste të ndara që kanë ngjallur reagime dhe interes të gjerë ndërkombëtar.
Bëhet fjalë për Federica Mogherinin, ish-përfaqësuese e lartë e Bashkimit Evropian për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë, dhe Miroslav Lajçakun, ish-i dërguar i posaçëm i BE-së për dialogun Kosovë–Serbi.
Rasti Mogherini: hetim për skemë të dyshuar financiare
Federica Mogherini, e cila drejtoi diplomacinë evropiane nga viti 2014 deri në 2019 dhe ndërmjetësoi dialogun Kosovë–Serbi gjatë mandatit të saj, u ndalua në dhjetor të vitit 2025 në Bruksel, në kuadër të një hetimi për një skemë të dyshuar mashtrimi financiar që lidhet me programe trajnimi për diplomatë evropianë.
Mogherini, aktualisht drejtuese e institucionit akademik “College of Europe”, u ndalua së bashku me disa zyrtarë të tjerë të lartë, përfshirë ish-sekretarin e përgjithshëm të Shërbimit Diplomatik të BE-së (EEAS), Stefano Sannino. Bastisjet përfshinë ambientet e kolegjit dhe zyrat e EEAS-it, duke shtuar spekulimet për përfshirje më të gjerë institucionale.
Autoritetet belge kanë konfirmuar se hetimet janë ende në zhvillim, ndërsa deri tani nuk ka një vendim gjyqësor përfundimtar. Megjithatë, rasti ka hedhur hije mbi reputacionin e disa prej figurave më të njohura të diplomacisë evropiane.
Lajçak dhe përmendja në dokumentet Epstein
Ndërkohë, ish-emisari tjetër i BE-së për dialogun Kosovë–Serbi, Miroslav Lajçak, u përball me kritika pas publikimit të dokumenteve nga SHBA-të që lidhen me financierin e ndjerë Jeffrey Epstein.
Pas përfundimit të mandatit të tij si i dërguar i posaçëm i BE-së në gusht të vitit 2025, Lajçak u emërua këshilltar për sigurinë kombëtare i kryeministrit të Sllovakisë. Ai dha dorëheqje nga ky post pasi u publikuan shkëmbime mesazhesh të vjetra, të cilat vetë Lajçak i cilësoi si të papërshtatshme dhe tregues të gjykimit të dobët personal.
Ai ka deklaruar publikisht se mesazhet nuk përbëjnë vepër penale, por një mungesë standardi etik, duke theksuar se takimi me Epstein në vitin 2017 kishte ndodhur në kuadër të krijimit të kontakteve diplomatike gjatë qëndrimit të tij në Kombet e Bashkuara.
BE: dialogu Kosovë–Serbi nuk është prekur
Bashkimi Evropian reagoi duke theksuar se përfshirja e Lajçakut në këto dokumente nuk e komprometon procesin e dialogut Kosovë–Serbi. Sipas zyrtarëve evropianë, dialogu është një proces afatgjatë, i mbikëqyrur nga shtetet anëtare dhe i pavarur nga zhvillime individuale.
“Dialogu mbetet i paprekur nga zhvillime të tilla. Ai është në pronësi të palëve dhe udhëhiqet nga përfaqësuesi i lartë i BE-së”, deklaroi zëdhënësja e BE-së, Anitta Hipper.
Edhe Jagland përmendet në dokumente
Përveç Mogherinit dhe Lajçakut, në dokumentet e publikuara që lidhen me Jeffrey Epstein është përmendur edhe ish-sekretari i përgjithshëm i Këshillit të Evropës, Thorbjørn Jagland. Sipas materialeve të publikuara, ai dhe familja e tij kishin diskutuar plane udhëtimi, çështje që kanë nxitur kritika dhe reagime publike.
Jagland ka qenë më herët një kritik i ashpër i institucioneve të Kosovës, duke bërë deklarata të forta në të kaluarën dhe duke mbështetur raportin e Dick Marty-t për akuza të rënda, të cilat më vonë u trajtuan në procese ndërkombëtare.