Në vitin 2025, numri i udhëtarëve që përdorin transportin publik në Zvicër pa biletë të vlefshme ka arritur një rekord të ri, duke tejkaluar për herë të parë shifrën prej 1 milion rastesh. Të dhënat zyrtare nga sistemi qendror SynServ tregojnë se 1,173,295 persona u kapën duke udhëtuar pa biletë ose me biletë pjesërisht të vlefshme në trena, autobusë, tramvaje dhe mjete të tjera të transportit publik.
Sipas Alliance SwissPass, pothuajse gjysma e këtyre personave janë shkelës të përsëritur, duke e bërë këtë fenomen një sfidë serioze për kompanitë e transportit. Autoritetet thonë se rritja e numrit të shkeljeve nuk është vetëm për shkak të mosbindjes së udhëtarëve, por edhe për shkak të një rritjeje të përgjithshme të numrit të udhëtarëve dhe kontrolleve më të shpeshta nga kompanitë e transportit publik.
Kompania më e madhe, SBB (Hekurudhat Federale Zvicerane), nuk ka dhënë detaje mbi shpeshtësinë e kontrolleve, duke deklaruar se kjo bëhet për të ruajtur “efektin parandalues” ndaj udhëtarëve që mund të përpiqen të shmangin pagesën.
Kush udhëton më shpesh pa biletë?
Sipas statistikave të Alliance SwissPass:
- 62.1% e shkelësve janë persona të moshës 26–64 vjeç
- Vetëm 4.3% janë mbi 65 vjeç
- Rreth 46% e rasteve përfshijnë udhëtarë që janë kapur më parë të paktën tre herë pa biletë të vlefshme
Rregullat dhe gjobat
Në Zvicër, rregullat për udhëtimin pa biletë janë të standardizuara nga Tarifa 600. Për biletë pjesërisht të vlefshme, gjobat janë:
- Shkelja e parë: 70 franga
- Shkelja e dytë: 70 + 40 franga
- Shkelja e tretë: 70 + 70 franga
Ndërsa për mungesë totale të biletës:
- Shkelja e parë: 90 franga
- Shkelja e dytë: 90 + 40 franga
- Shkelja e tretë: 90 + 70 franga
Dëme financiare
Michaela Ruoss, zëdhënëse e Alliance SwissPass, ka theksuar se shmangia e pagesës i shkakton sektorit të transportit publik humbje prej rreth 200 milionë frangash zvicerane në vit. Nga ana tjetër, SBB thekson se këto humbje në një farë mënyre mbulohen nga udhëtarët që paguajnë rregullisht biletën dhe nga publiku i gjerë.
Ekspertët e transportit vlerësojnë se për të ulur këtë fenomen, do të nevojitet një kombinim i kontrolleve më të shpeshta, gjobave më të rrepta, dhe ndërgjegjësimit publik për rëndësinë e pagesës së biletës në funksionimin e transportit publik.
Fenomeni i udhëtimit pa biletë në Zvicër po rritet në mënyrë të ndjeshme. Shkelësit e përsëritur, shumica të moshës 26–64 vjeç, përbëjnë një pjesë të madhe të rasteve. Kjo jo vetëm që dëmton financat e sektorit publik, por rrezikon edhe qëndrueshmërinë e shërbimit në përgjithësi. Strategjitë e ardhshme duhet të kombinojnë kontrolle, gjoba dhe ndërgjegjësim për të minimizuar humbjet financiare.