Një studim i fundit afatgjatë nga Finlanda ka sjellë në vëmendje një lidhje të pazakontë dhe njëkohësisht shqetësuese: meshkujt me nivele më të larta të inteligjencës kanë më shumë gjasa të abuzojnë me alkoolin krahasuar me bashkëmoshatarët e tyre me inteligjencë mesatare ose më të ulët. Kjo gjetje ka ngritur shumë pyetje për mënyrën se si inteligjenca dhe sjelljet vetëshkatërruese mund të ndërthuren.
Detajet e studimit
Ky studim është zhvilluar në Finlandë dhe ka përfshirë të dhëna të mbledhura për dekada nga mijëra pjesëmarrës meshkuj. Studiuesit kanë ndjekur historinë e tyre shëndetësore, shprehitë e jetës, zakonet e konsumit të alkoolit dhe kanë krahasuar këto të dhëna me rezultatet e tyre të inteligjencës që nga mosha e hershme e shkollës.
Të dhënat treguan një prirje të qartë: meshkujt që kishin rezultuar me IQ më të lartë kishin një mundësi më të madhe për të raportuar konsum të lartë të alkoolit në periudha të ndryshme të jetës së tyre. Ky fakt ka habitur shumë, pasi për një kohë të gjatë është menduar se inteligjenca më e lartë mund të lidhej me zgjedhje më të kujdesshme për shëndetin.
Pse ndodh kjo?
Ekspertët që qëndrojnë pas studimit kanë dhënë disa shpjegime të mundshme. Së pari, meshkujt me inteligjencë më të lartë kanë prirje të jenë më kuriozë, më të gatshëm për të eksperimentuar dhe shpesh nuk ndihen të kënaqur me rutinën e zakonshme. Kjo kuriozitet dhe dëshirë për përvoja të reja shpesh mund t’i çojë drejt alkoolit dhe substancave të tjera.
Një tjetër arsye lidhet me mjedisin shoqëror. Shumë individë me inteligjencë të lartë mund të ndihen të izoluar në rrethe ku nuk kanë stimuj të mjaftueshëm mendorë. Në këto raste, alkooli mund të bëhet një mjet për të “shtyrë kohën”, për të ulur ndjesinë e mërzisë apo për të përballuar stresin që shpesh shoqëron mendjet e ngarkuara.
Një faktor tjetër është përdorimi i alkoolit si mjet për të lehtësuar ankthin dhe presionin. Shumë njerëz me inteligjencë të lartë shpesh kanë përgjegjësi më të mëdha profesionale dhe shoqërore, të cilat mund të shkaktojnë stres dhe ankth kronik. Në mungesë të mekanizmave më të shëndetshëm për të menaxhuar këto emocione, alkooli shpesh shihet si një “zgjidhje e shpejtë”.
Inteligjenca nuk është gjithmonë mburojë
Ky studim ka një mesazh të qartë: të jesh i zgjuar nuk do të thotë gjithmonë të jesh i mbrojtur. Inteligjenca hap dyer për mundësi më të mëdha, por nuk garanton se individi do të bëjë gjithmonë zgjedhje të kujdesshme për shëndetin e tij. Madje, në disa raste, mund të jetë pikërisht kurioziteti dhe mendja aktive ato që nxisin sjelljet e rrezikshme.
Psikologët theksojnë se edukimi mbi përdorimin e përgjegjshëm të alkoolit duhet të synojë të gjitha grupmoshat dhe të gjitha nivelet e inteligjencës. Në shumë raste, personat me IQ të lartë mund të jenë të vështirë për t’u bindur të kërkojnë ndihmë, sepse shpesh besojnë se mund ta menaxhojnë vetë situatën.
Një këmbanë alarmi për shoqërinë
Studiuesit finlandezë theksojnë se ky zbulim nuk duhet të interpretohet si një justifikim për abuzimin me alkoolin, por si një thirrje për ndërgjegjësim. Për prindërit, mësuesit dhe politikëbërësit, ky studim është një sinjal që edhe të rinjtë më të “zgjuar” kanë nevojë për mbështetje, orientim dhe një mjedis të shëndetshëm për të zhvilluar potencialin e tyre pa u rrëshqitur në zakone të dëmshme.
Në fund, mbetet e rëndësishme të kuptohet se inteligjenca është vetëm një pjesë e mozaikut të jetës. Kujdesi për shëndetin mendor, komunikimi i hapur dhe qasja e ekuilibruar ndaj stresit dhe argëtimit janë po aq të rëndësishme sa një IQ e lartë.