Në një situatë gjithnjë e më shqetësuese për qytetarët dhe autoritetet lokale, Kosova po përballet me një rritje të jashtëzakonshme të rasteve me gjarpërinj. Vetëm gjatë tre muajve të fundit, më shumë se 20 persona janë kafshuar nga gjarpërinjtë në rajone të ndryshme të vendit.
Ky fenomen po konsiderohet si “valë e pazakontë e kafshimeve”, që ka alarmuar banorët, veçanërisht në zonat rurale dhe malore, ku temperatura të larta dhe shkurret e dendura krijojnë kushte ideale për shfaqjen e këtyre zvarranikëve.
Zonat më të prekura dhe llojet e gjarpërinjve
Sipas raportimeve nga Qendrat Rajonale të Emergjencës dhe Klinikës Infektive në Prishtinë, zonat më të prekura janë:
• Malisheva
• Gjakova
• Drenica
• Ferizaj
• Peja dhe rrethina e Rugovës
Ekspertët e mjedisit dhe biologët theksojnë se më të shpeshtit në këtë sezon janë gjarpërinjtë jolhelmues si “gjarpri i shtëpisë”, por nuk mungojnë as raste me gjarpërinjtë helmues të tipit “gjarpri i zi” (Vipera berus).
Rastet dhe trajtimi mjekësor
Shumica e rasteve janë trajtuar me sukses në qendrat mjekësore falë ndërhyrjes së shpejtë. Megjithatë, në disa raste pacientët kanë pasur nevojë për kujdes intensiv, sidomos kur janë kafshuar nga gjarpërinj helmues.
Dr. Arben Selmani, mjek infektolog, thotë për NovaFlash:
“Kemi pasur raste që kanë ardhur në gjendje të rëndë, me enjtje të mëdha, vështirësi në frymëmarrje dhe rrahje të shpejta të zemrës. Koha e reagimit është thelbësore për të shpëtuar jetën.”
Shkaqet e shtimit të gjarpërinjve
Shkencëtarët lokalë dhe ambientalistët shprehen se disa faktorë mund të ndikojnë në këtë shtim të pazakontë:
• Ngrohja globale dhe ndryshimi i klimës
• Zgjerimi i zonave urbane pranë habitateve natyrore
• Mungesa e pastrimit të shkurreve dhe ambienteve të papastruara
• Shpërbërja e sistemit natyror të kontrollit të zvarranikëve
Thirrje për kujdes dhe masa mbrojtëse
Ministria e Shëndetësisë dhe ajo e Mjedisit kanë lëshuar paralajmërime publike për kujdes të shtuar gjatë ecjeve në natyrë, punimeve në arë apo oborre të papastruara. Rekomandohet:
• Përdorimi i çizmeve dhe pantallonave të gjata
• Të mos futeni në shkurre të dendura pa kontroll
• Të njoftohen autoritetet në rast se shihen gjarpërinj pranë banesave
• Të mbahen larg fëmijët nga zonat ku ka shkurre apo grumbuj drush
NovaFlash ju këshillon që në rast kafshimi, të mos humbni kohë me trajtime popullore, por të drejtoheni menjëherë në Qendrën më të afërt të Mjekësisë Familjare apo spitalin rajonal.
Kjo dukuri është një sinjal i qartë se duhet të rishikohen strategjitë për kontrollin ekologjik dhe përgatitjen e sistemit shëndetësor për raste të tilla sezonale