Serbia po del si fuqia kryesore ushtarake në Ballkanin Perëndimor, të paktën për nga niveli i investimeve në armatime. Sipas ekspertit të financave, Ergis Sefa, ky shtet po shpenzon ndjeshëm më shumë se fqinjët e saj – madje edhe më shumë se disa anëtarë të NATO-s në rajon.
Gjatë vitit të fundit, Serbia ka alokuar rreth 1.7 miliardë euro për ushtrinë e saj, një shifër që e vendos atë në krye të listës për shpenzime ushtarake në Ballkan. Ajo e ka ndjekur këtë ritëm të investimeve për pesë vite me radhë, me buxhete që çdo vit kalojnë 1 miliard euro, të orientuara kryesisht drejt pajisjeve të reja, teknologjisë për luftë hibride dhe kapaciteteve kibernetike.
“Serbia shpenzon në mënyrë konstante më shumë se të gjitha vendet e rajonit, përfshirë edhe Kroacinë, që është një vend anëtar i NATO-s dhe BE-së,” thekson Sefa. Sipas tij, kjo tregon një strategji të qartë të Serbisë për të përforcuar pozicionin e saj ushtarak në rajon, përtej një nevoje thjesht mbrojtëse.
Në krahasim me Kosovën, Serbia shpenzon nëntëfishin, ndërsa në raport me Shqipërinë, rreth tre herë më shumë. Edhe pse Shqipëria ka arritur përqindjen minimale prej 2.1% të PBB-së të kërkuar nga NATO për shpenzime në mbrojtje, sërish nuk arrin të konkurrojë me investimet e Beogradit.
Ndërkohë, Kroacia – një vend me status të përparuar brenda NATO-s – mbetet prapa Serbisë për nga vëllimi i fondeve të dedikuara për ushtri, një fakt që sipas disa analistëve mund të krijojë disbalancë të re në rajon.
Rritja e buxhetit ushtarak të Serbisë nuk është një zhvillim i izoluar. Kjo përkon me një klimë në rritje të pasigurisë në Ballkan, tensioneve të ngrira me Kosovën, si dhe ambicieve për një pozicion më të fortë rajonal.
Ajo që bie në sy është fakti se shpenzimet nuk janë vetëm për të përforcuar armatimin klasik, por gjithnjë e më shumë përqendrohen në teknologji moderne dhe kapacitete të luftës hibride, përfshirë inteligjencën artificiale, luftën elektronike dhe sigurinë kibernetike – fusha që janë bërë thelbësore në konfliktet moderne.
Për vendet si Kosova dhe Shqipëria, kjo rritje e investimeve serbe përbën një sfidë serioze për ekuilibrin e sigurisë në rajon. Kosova, me buxhet modest ushtarak, e ka të pamundur të ndjekë këtë ritëm, ndërsa Shqipëria, ndonëse në NATO, përballet me kufizime të tjera ekonomike.
Nëse nuk ndërmerren hapa për rritjen e bashkëpunimit rajonal, rritja e asimetrisë në kapacitetet ushtarake mund të sjellë pasiguri më të madhe, e jo më pak. Serbia, e mbështetur nga partnerë si Rusia dhe Kina në disa aspekte teknologjike, mund të forcojë jo vetëm ushtrinë, por edhe pozicionin e saj diplomatik në Ballkan.
Burimi: Përpunuar nga deklaratat e ekspertit Ergis Sefa dhe raportime nga mediat ekonomike dhe ushtarake rajonale.