Ankthi është një nga fjalët që dëgjojmë gjithnjë e më shpesh në përditshmërinë tonë. Shumë njerëz e përjetojnë, disa herë edhe pa e kuptuar plotësisht çfarë është në të vërtetë. Por një nga keqkuptimet më të mëdha është mendimi se ankthi është një sëmundje. Në të vërtetë, ankthi nuk është një sëmundje – ai është një reagim natyral i trupit dhe mendjes ndaj situatave të ndryshme që perceptohen si kërcënuese ose të pasigurta.
Çfarë është ankthi në të vërtetë?
Ankthi është një emocion i fuqishëm që shfaqet kur ndjejmë frikë ose shqetësim për diçka që mund të ndodhë. Është një mekanizëm mbrojtës që na ka ndihmuar të mbijetojmë që nga koha e paraardhësve tanë, sepse na përgatit të luftojmë ose të ikim nga rreziku. Por sot, shpeshherë truri ynë e aktivizon këtë alarm edhe kur nuk ka ndonjë rrezik të vërtetë fizik. Një prezantim në punë, një problem financiar, një marrëdhënie e vështirë – të gjitha mund të nxisin ankth, edhe pse nuk janë kërcënime për jetën.
Pse nuk është sëmundje?
Dallimi i madh është se një sëmundje ka zakonisht një shkak biologjik ose infektiv dhe trajtohet me mjekim specifik. Ndërsa ankthi është një gjendje emocionale që lidhet me mënyrën se si mendojmë dhe reagojmë. Mund të bëhet problematik nëse na kufizon jetën, por nuk është një sëmundje në vetvete. Në fakt, për shumë persona, ndjenja e ankthit është një sinjal që tregon se diçka duhet të ndryshojnë – qoftë zakonet, mendimet apo mënyrën e jetesës.
Kur bëhet ankthi problem?
Ankthi bëhet i dëmshëm kur kalon nga një ndjesi normale dhe kalimtare, në një gjendje të vazhdueshme që ndërhyn në jetën e përditshme. Në këto raste, flasim për çrregullime të ankthit, si çrregullimi i përgjithësuar i ankthit, fobitë, sulmet e panikut apo çrregullimi obsesiv-kompulsiv. Edhe këto nuk janë “sëmundje” në kuptimin tradicional, por janë gjendje mendore që kërkojnë mbështetje dhe trajtim psikologjik, ndonjëherë edhe mjekim.
Si mund ta përballoni ankthin?
Lajmi i mirë është se ankthi menaxhohet dhe përballohet. Shumë metoda mund të ndihmojnë:
• Biseda me një profesionist të shëndetit mendor
• Mbështetja nga familja dhe miqtë
• Teknikat e relaksimit si meditimi dhe frymëmarrja e thellë
• Aktiviteti fizik dhe rutina e rregullt
• Mbajtja e një ditari për të shkruar mendimet dhe ndjenjat
• Praktikimi i mirënjohjes dhe fokusimi në momentin aktual
Përveç kësaj, është shumë e rëndësishme të mos stigmatizoni veten. Të ndiesh ankth nuk do të thotë se jeni “i sëmurë” apo “i dobët”. Në të kundërt, është një tregues se trupi dhe mendja juaj po përpiqen t’ju mbrojnë.
Kur duhet të kërkoni ndihmë?
Nëse ndiheni të pushtuar nga mendimet negative, nuk mund të kryeni aktivitetet normale të përditshme, apo keni sulme paniku të shpeshta, mos hezitoni të kërkoni ndihmë nga një psikolog ose psikiatër. Shëndeti mendor është po aq i rëndësishëm sa ai fizik.
Në përfundim
Mos harroni: ankthi nuk është një armik për t’u luftuar me forcë, por një gjendje që duhet kuptuar, pranuar dhe menaxhuar me kujdes. Vetëdija është hapi i parë drejt qetësisë mendore dhe rikthimit të balancës në jetë