Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka marrë një vendim të papritur që pritet të godasë ekonominë e disa vendeve, përfshirë edhe Serbinë. Me një dekret të ri, Trumpi ka njoftuar vendosjen e taksës 35 për qind për të gjitha mallrat që importohen nga Serbia në SHBA – një masë që ai e ka paraqitur si pjesë e strategjisë së tij të “tregtisë së ndershme”.
Vendimi i ri është shpallur përmes një komunikate në rrjetet sociale, ku Trumpi publikoi letra të dërguara udhëheqësve botërorë, duke i informuar për tarifat që pritet të hyjnë në fuqi më 1 gusht. Përveç Serbisë, tarifa të reja janë vendosur edhe ndaj Bosnjës (30%), Bangladeshit (35%), Kamboxhias (36%), Indonezisë (32%) dhe disa vendeve të tjera të Azisë dhe Afrikës.
“Ne duam që kompanitë të prodhojnë brenda Amerikës, jo të zhvendosin punët jashtë,” ka thënë Trumpi. Ai ka shtuar se tarifat do të hiqen vetëm nëse vendet vendosin të zhvendosin prodhimin e tyre në territorin amerikan.
Megjithatë, për disa vende kyçe si Japonia, Koreja e Jugut dhe Afrika e Jugut, taksat janë shtyrë për një muaj, si pjesë e një “pauze strategjike 90-ditore” që u zgjat edhe më tej me urdhër ekzekutiv nga Shtëpia e Bardhë.
Sekretarja për media e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, ka deklaruar se gjatë javës pritet të dërgohen më shumë letra zyrtare, ndërsa Trumpi ka lënë të kuptohet se është i hapur për marrëveshje të reja, për sa kohë ato ofrojnë përfitim maksimal për Amerikën.
Presidenti amerikan ka bërë të qartë se nëse vendet reagojnë me tarifa ndaj mallrave amerikane, ai do të përgjigjet me taksa shtesë: “Nëse ata rrisin tarifat, çfarëdo përqindje të vendosin, do t’ia shtojmë mbi tarifën ekzistuese prej 25 për qind.”
Kjo valë e re tarifash përkon me një përpjekje të Trumpit për të forcuar prodhimin e brendshëm amerikan dhe për të rishikuar marrëveshjet tregtare ndërkombëtare që, sipas tij, kanë qenë të padrejta ndaj ekonomisë amerikane.
Vendimi i presidentit Trump për vendosjen e një tarife prej 35% ndaj Serbisë nuk është vetëm një veprim ekonomik – është një sinjal politik. SHBA, nën udhëheqjen e Trumpit, po e dërgon mesazhin se vetëm vendet që kontribuojnë në zhvillimin industrial të SHBA-së do të shpërblehen me qasje të lirë në tregun amerikan.
Serbia, e cila në vitet e fundit ka shfaqur afrim me Kinën, Rusinë dhe disa vende të Lindjes, mund të jetë vënë në shënjestër jo vetëm për shkak të bilancit tregtar, por edhe për orientimin e saj politik. Kjo taksë, nëse nuk pasohet nga negociata, mund të ketë ndikim serioz në industrinë eksportuese të Serbisë, veçanërisht në sektorin e prodhimit të veshjeve dhe pjesëve të automjeteve që eksportohen në SHBA.
Për më tepër, paralajmërimi se tarifat mund të rriten nëse vendet kundërpërgjigjen, e vendos Serbinë (dhe të tjerët) në një pozitë të vështirë: ose të dorëzohen dhe të zhvendosin prodhimin në SHBA, ose të përballen me kosto edhe më të larta.
Me këtë strategji, Trump po përpiqet të detyrojë vendet që të bëjnë lëshime të mëdha ekonomike, duke përdorur fuqinë e tregut amerikan si mjet presioni. Të shohim nëse Serbia dhe vendet e tjera do të zgjedhin të negociojnë apo të përballen me një luftë të re tregtare që prek edhe Ballkanin.