A e dinit se një person mund të jetë pickuar nga bletët shumë herë pa asnjë problem, por më pas papritmas të përjetojë një reaksion alergjik të rrezikshëm për jetën nga një pickim i vetëm?
Kjo ndodh më shpesh se sa mendohet, sidomos te bletarët, të cilët janë të ekspozuar rregullisht ndaj pickimeve. Edhe pse mund të duket sikur trupi mësohet me helmin e bletës, në disa raste ndodh e kundërta – sistemi imunitar sensibilizohet gjithnjë e më shumë, duke reaguar më ashpër me kalimin e kohës.
Çfarë ndodh në trupin e njeriut kur pickohet nga bleta?
Kur bleta pickon, ajo lëshon helm në lëkurë. Te shumica e njerëzve kjo shkakton vetëm dhimbje, skuqje dhe ënjtje lokale. Por te disa individë të ndjeshëm, trupi reagon në mënyrë të ekzagjeruar. Sistemi imunitar e sheh helmin si kërcënim dhe çliron një sasi të madhe të histaminës dhe substancave të tjera që shkaktojnë simptoma të rënda si frymëmarrje e vështirësuar, rënie tensioni apo humbje vetëdijeje – një gjendje që quhet anafilaksi.
Pse ndodh kjo papritur?
Procesi është më kompleks nga sa duket:
- Faza e sensibilizimit: Në ekspozimet e para, sistemi imunitar mund të zhvillojë antitrupa ndaj helmit të bletës, edhe nëse nuk ndodhin simptoma të forta.
- Pickimet e mëvonshme: Trupi “kujton” helmin dhe reagon shumë më fort herëve tjera – duke çuar në një reagim të rrezikshëm për jetën.
- Përsëritja e ekspozimit: Më shumë pickime në një periudhë të shkurtër, ose një dozë më e lartë helmi, e rrisin ndjeshmërinë dhe rrezikun.
Kush është më i rrezikuar?
- Personat që janë pickuar shpesh, veçanërisht bletarët.
- Njerëz që kanë histori alergjish të tjera (si astma, alergji ushqimore).
- Ata që përjetojnë shumë pickime njëherësh ose brenda një periudhe të shkurtër.
Çfarë duhet bërë?
Nëse keni përjetuar ndonjëherë simptoma të çuditshme pas një pickimi, është e domosdoshme të konsultoheni me një alergolog. Mund të kërkohet testim alergjik dhe, nëse rreziku është i lartë, ju mund të pajiseni me një EpiPen – një injeksion automatik me adrenalinë që mund të shpëtojë jetën në rast urgjence.
Në disa raste, mjekët mund të rekomandojnë imunoterapi me helm blete, e cila ndihmon trupin të tolerojë helmin me kalimin e kohës dhe të ulë rrezikun e reaksioneve të rënda.
Simptomat e anafilaksisë që kërkojnë ndihmë urgjente:
- Vështirësi në frymëmarrje
- Ënjtje e fytyrës, buzëve ose fytit
- Marramendje ose humbje vetëdijeje
- Rrahje të shpejta zemre
- Ndjesi frike ose paniku të papritur
- Rënie e tensionit të gjakut
Rasti i reagimeve të vonshme alergjike ndaj pickimeve të bletëve na kujton se shëndeti nuk është gjithmonë i parashikueshëm. Për bletarët dhe të gjithë ata që jetojnë në ambiente ku pickimi është i mundur, edukimi dhe kujdesi i vazhdueshëm janë thelbësorë. Ndërhyrja e shpejtë, informimi dhe pajisja me mjetet e duhura mjekësore mund të bëjnë dallimin mes jetës dhe vdekjes në raste të rralla por të rrezikshme. Ky është një kujtim i qartë se natyra, për sa e mrekullueshme të jetë, mbetet e paparashikueshme – dhe që përgjigja më e mirë është gjithmonë përgatitja.