Një rrëfim i publikuar kohët e fundit ka rikthyer në pah një episod të pazakontë që lidhet me rojet e varrit të Enver Hoxhës, një ngjarje që ngjall frikë dhe tronditje injorante për çdo vëzhgues.
Sipas dëshmisë së njërit prej rojeve, ushtari i ushtrisë shqiptare Marcel Hila ka ndarë një kujtim të hidhur nga shtatori i vitit 1985, kur ai dhe kolegët e tij ishin vendosur të ruanin varrin e diktatorit. Në natën më të errët, thotë Hila, kishin ndjerë britma, zhurma të fshehta dhe një dridhje tokësore quasi paranormale, që iu duk sikur “toka dridhej poshtë këmbëve”.
“Ne ruanim varrin e Enverit. Nuk ia ke idenë se si është aty natën. Dëgjon zhurma, ulërima, toka dridhet poshtë këmbëve të tua, duket sikur rënkimet vijnë nga humnera. Është një torturë. Mbi 20 njerëz nga njësia jonë kanë përfunduar në psikiatri… Unë shpëtova kur më hodhën këtu” – ka rrëfyer Hila .
Përmbledhje e rrethanave historike
Pas vdekjes së Hoxhës në 1985, regjimi komunist vijoi të ushtronte kontroll të rreptë mbi kujtimin e tij. Më vonë, pas rënies së sistemit, figura e tij është diskutuar në media dhe debate historike — por ky rrëfim për frikën që shkakton ruajtja në vendngjarje është relativisht i panjohur deri më sot.
Kritika ndaj Nënë Terezës dhe vizita e saj në varrin e Hoxhës
Tema u ringjall edhe për shkak të diskutimeve në media të huaja gjatë festës së shenjtërimit të Nënë Terezës, ku kritikët britanikë si Christopher Hitchens akuzuan atë për mbështetje të heshtur të regjimave autoritare, duke iu referuar vizitës së saj në vendvarrim e Enverit dhe vendosjes së një buqete me lule atje. Hitchens e cilësonte atë si një miratim të heshtur të regjimit komunist shqiptar .
Megjithatë, sipas shkrimeve të inflluencuesve katolikë si Aroup Chatterjee dhe Ines Murzaku, pjesa më e madhe e kësaj ishte motivuar nga besimi dhe falja e saj si nënë fetare, jo nga mbështetja politike .
Pse rendësi ka kjo histori sot?
– Rrëfimi i Hila tregon një ndjesi urbane të kohës kur politika dhe frika ndërthureshin në detaje të përditshme.
– Simbolika e këtij varri mbi të cilin kaluan dekada histori ka një ngarkesë psikologjike për shumë shqiptarë.
– Debati mbi rolin e Nënë Terezës si figurë fetare apo simbol politik vazhdon të ndezë rrjete sociale dhe institucione ndërkombëtare.