Virxhinia Perëndimore, një ndër shtetet më të varfra në SHBA dhe shpesh në fund të renditjeve për shëndetin publik, ka arritur një sukses të rrallë: mbrojtjen e fëmijëve përmes ligjeve të rrepta të vaksinimit.
Gjatë vitit shkollor 2023–24, mbi 98% e nxënësve të kopshtit në këtë shtet u vaksinuan kundër sëmundjeve si fruthi, kollitja e mirë dhe lia e dhenve, duke e renditur Virxhinian Perëndimore në vendin e parë në nivel kombëtar. Ky nivel i lartë ka ndihmuar që shteti të mos ketë raportuar asnjë rast fruthi në valën e fundit të shpërthimeve që po përhapen në pjesë të tjera të vendit.
Ky sukses mbështetet në ligje që datojnë mbi një shekull, të cilat kërkojnë vaksinim për të gjithë fëmijët që hyjnë në shkolla publike ose institucione të kujdesit ditor. Virxhinia Perëndimore është një nga vetëm pesë shtetet amerikane që lejon përjashtim vetëm për arsye mjekësore, të cilat duhet të miratohen nga Departamenti i Shëndetit.
Përplasja politike dhe ligjore
Këto rregulla tani po sfidohen nga një urdhër ekzekutiv i guvernatorit Patrick Morrisey, i cili këtë vit lejoi përjashtime me arsyetim fetar për prindërit. Vendimi i tij bie ndesh me ligjin e shtetit, i cili parashikon vetëm përjashtime mjekësore.
Pas kësaj, u ngritën dy padi. Njëra, nga prindër të fëmijëve me sëmundje të rënda, kërkon mbrojtjen e ligjit aktual pasi imunizimi masiv është jetik për sigurinë e fëmijëve të tyre. Tjetra, e ngritur nga prindër që pretendojnë bindje fetare kundër vaksinimit, kërkon që përjashtimet e dhëna nga Departamenti i Shëndetit të pranohen nga shkollat.
Çështja është bërë pjesë e një debati kombëtar, me përfshirjen e Robert F. Kennedy Jr., i cili publikisht shprehu mbështetje për urdhrin e guvernatorit. Organizata të njohura për qëndrime kundër vaksinimit kanë financuar gjithashtu këtë proces gjyqësor.
Pasojat për familjet
Për prindërit si Marisa Jackson nga St. Albans, kjo nuk është një çështje politike, por ekzistenciale. Djali i saj 10-vjeçar, Maxwell, vuan nga një sëmundje e rrallë gjenetike që e bën jashtëzakonisht të prekshëm nga infeksionet. Një grip i zakonshëm për të mund të kthehet në kërcënim për jetën. Jackson thotë se vetëm ligjet e forta të vaksinimit i japin djalit të saj mundësinë për të ndjekur shkollën.
Edhe Dr. Joshua Hess nga Huntington shpreh shqetësime për vajzën e tij Anessa, e cila jeton pa shpretkë për shkak të një gjendjeje gjenetike, duke e bërë shumë të ndjeshme ndaj infeksioneve. Për të, mbrojtja kolektive është thelbësore.
Ndërkohë, prindër si Miranda Guzman pretendojnë se vaksinat bien ndesh me bindjet e tyre fetare. Ajo thotë se pas reflektimit shpirtëror dhe lutjes, ka arritur në përfundimin se vaksinimi dëmton sistemin e natyrshëm imunitar të vajzës së saj. Guzman kishte marrë një përjashtim fetar këtë vit, por shkolla e saj refuzoi ta pranonte.
Prioriteti: siguria apo liria individuale?
Ekspertët paralajmërojnë se lehtësimi i përjashtimeve fetare apo filozofike mund të ulë normat e vaksinimit, duke hapur derën për rikthimin e sëmundjeve të rrezikshme që për dekada janë mbajtur nën kontroll.
Mjekët theksojnë se falë vaksinimit masiv, sëmundje si fruthi, rubeola dhe madje edhe lija e dhenve janë zhdukur nga SHBA. Edhe kur vaksinat nuk e ndalojnë plotësisht transmetimin, ato e ulin ndjeshëm rrezikun e përhapjes dhe e bëjnë sëmundjen më të lehtë për t’u përballuar.
Nëse ligjet dobësohen, familjet e fëmijëve më vulnerabël paralajmërojnë se do të detyrohen t’i tërheqin ata nga shkolla, duke u privuar nga arsimi dhe shoqërimi me bashkëmoshatarët. Nga ana tjetër, prindërit që kundërshtojnë vaksinimin e shohin këtë si çështje të të drejtave kushtetuese.
Çështja mbetet e hapur dhe pritet të ketë pasoja të mëdha, jo vetëm për Virxhinian Perëndimore, por edhe për shtete të tjera që po shqyrtojnë rishikimin e ligjeve të vaksinimit.
Virxhinia Perëndimore është kthyer në një fushë beteje për një çështje që prek të gjithë vendin: ku mbaron liria individuale dhe ku fillon e drejta e shëndetit publik. Nga njëra anë janë prindërit që për arsye fetare refuzojnë vaksinimin. Nga ana tjetër janë familjet e fëmijëve që nuk mbijetojnë dot pa mbrojtjen kolektive.
Etikisht, dilema është e qartë: duhet të mbizotërojë e drejta e një prindi për të mos vaksinuar fëmijën, apo e drejta e një fëmije tjetër për të jetuar pa rrezikun e infeksioneve fatale? Historia e shëndetit publik tregon se vaksinat kanë shpëtuar miliona jetë dhe kanë eliminuar sëmundje që dikur ishin kërcënim global.
Fakti që organizata të fuqishme dhe figura politike me ndikim janë përfshirë në këtë çështje tregon se nuk bëhet fjalë vetëm për një debat lokal. Nëse Virxhinia Perëndimore bie, mund të hapet rruga për sfida të ngjashme në shtete të tjera, duke vënë në pikëpyetje dekada progres në shëndetin publik amerikan.