Ish-anëtari i delegacionit të Kosovës në Rambuje, Havit Haliti, ka deklaruar se gjatë një vizite të delegacionit kosovar në Uashington, disa përfaqësues të tij kishin zhvilluar propagandë kundër Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe Shqipërisë.
Sipas Halitit, në takime zyrtare në SHBA, delegacioni kishte akuzuar edhe ish-kryeministrin shqiptar Fatos Nano, duke e cilësuar si “ekstremist” që po financonte grupet e armatosura në Kosovë.
“Delegacioni i Kosovës në Amerikë ka propaganduar shumë kundër UÇK-së, kundër Shqipërisë dhe kundër Nanos. Ky delegacion ishte i përbërë nga Ibrahim Rugova, Veton Surroi dhe Fehmi Agani. Ne kemi siguruar procesverbalin e takimit në të cilin Fatos Nano akuzohej se po financonte ekstremistët e Kosovës,” deklaroi Haliti.
Pas kësaj deklarate, publicisti dhe ish-anëtari i delegacionit, Veton Surroi, reagoi ashpër duke i cilësuar akuzat si të pavërteta.
“Krejtësisht e pavërtetë! Habitë se si i njëjti rrëfim naiv (“e kemi siguruar procesverbalin”) qarkullon pas 26 vjetësh. Delegacioni që ka takuar presidentin Clinton ka mbrojtur kauzën e Kosovës, duke kërkuar mbrojtje vendimtare amerikane për vendin. Nuk është marrë me përgojime as atëherë e as ndonjëherë tjetër. Kam pritur më shumë respekt për të apostrofuarit që nuk janë më ndër ne,” tha Surroi në reagimin e tij.
Polemika e fundit mes Havit Halitit dhe Veton Surroit është një shembull i qartë i mënyrës se si ngjarjet e së kaluarës vazhdojnë të mbeten pjesë e debatit politik dhe publik në Kosovë. Çështja e përfaqësimit të Kosovës në fund të viteve ‘90 ka qenë gjithmonë e ndjeshme, sepse çdo fjalë dhe çdo qëndrim i asaj kohe kishte peshë të madhe ndërkombëtare.
Deklarata e Halitit synon të vërë në pikëpyetje rolin e disa figurave të njohura, duke sugjeruar se brenda delegacionit kishte përçarje dhe qasje të ndryshme ndaj UÇK-së dhe Shqipërisë. Kjo nuk është hera e parë që lindin akuza të tilla, por fakti që ato dalin pas më shumë se dy dekadash i bën edhe më të diskutueshme, pasi dëshmitarët kryesorë ose nuk jetojnë më, ose kujtimet janë të ndryshme.
Nga ana tjetër, reagimi i Surroit është i fortë dhe synon të mbrojë jo vetëm integritetin e tij personal, por edhe seriozitetin e delegacionit të asaj kohe, i cili, sipas tij, kishte vetëm një mision: sigurimin e mbështetjes amerikane për Kosovën. Përmendja e presidentit Clinton nuk është rastësore – ajo synon të tregojë se delegacioni ishte i përqendruar te aleanca strategjike dhe jo te konfliktet e brendshme.
Ky debat tregon se narrativat rreth luftës dhe diplomacisë së asaj kohe nuk janë përfundimisht të konsoliduara. Ato mbeten të hapura për interpretime të reja, që shpesh përdoren edhe në funksion të dinamikave aktuale politike. Për publikun, kjo sjell një lloj pasigurie: kush ka të drejtë? Në mungesë të dokumenteve të plota dhe transparente, kujtesa kolektive mbetet e ndarë mes rrëfimeve të ndryshme.
Në fund, ky është një kujtesë se historia e Kosovës, sidomos ajo e viteve vendimtare të çlirimit, nuk është vetëm një arkiv i ngjarjeve, por edhe një fushë e betejës së narrativave, ku secili aktor përpiqet të ruajë ose të forcojë legjitimitetin e tij në kujtesën e ardhshme.