Në një veprim që ka hapur debat të gjerë ligjor e politik, Qeveria në detyrë e Kosovës, e udhëhequr nga Albin Kurti, ka miratuar “Projektbuxhetin për vitin 2026” – pavarësisht se ndodhet në fazën kujdestare pas përfundimit të mandatit të rregullt. Ky vendim është cilësuar si tejkalim i kompetencave kushtetuese dhe është tashmë objekt i një padie zyrtare në Gjykatën Themelore të Prishtinës nga Rrjeti i Organizatave Joqeveritare, AVONET.
Drejtori ekzekutiv i AVONET-it, Kenan Gashi, njoftoi se padia është ngritur me qëllim mbrojtjen e rendit kushtetues dhe parimit të ndarjes së pushteteve.
“AVONET ka dorëzuar sot në Departamentin për Çështje Administrative të Gjykatës Themelore në Prishtinë padinë për anulimin e vendimit të Qeverisë në detyrë, nr. 02/273, të datës 31 tetor 2025, që lidhet me miratimin e projektligjit mbi ndarjet buxhetore për vitin 2026,” deklaroi Gashi.
Sipas tij, është kërkuar gjithashtu vendosja e një mase të përkohshme sigurie, me qëllim pezullimin e zbatimit të këtij vendimi deri në vendimin përfundimtar të gjykatës. Ai shtoi se në bazë të nenit 99 dhe 100 të Ligjit për Konfliktet Administrative, ekzekutimi i vendimit në këtë fazë mund të shkaktojë “dëme të pariparueshme ndaj rendit kushtetues dhe interesit publik”.
Në padi theksohet se qeveria kujdestare nuk ka mandat për të miratuar projektligje që kanë ndikim politik e buxhetor, duke u mbështetur në nenin 72 të Kushtetutës dhe në nenet 28, 29 dhe 31 të Ligjit për Qeverinë, që kufizojnë qartë veprimtarinë e saj vetëm në çështje administrative urgjente.
Nga ana tjetër, analisti Albert Krasniqi nga organizata Demokracia Plus ka deklaruar se e vetmja rrugë kushtetuese për miratimin e buxhetit është krijimi i një qeverie teknike të përkohshme.
“Skenari më i qëndrueshëm do të ishte formimi i një qeverie teknike me mandat të kufizuar vetëm për miratimin e buxhetit dhe marrëveshjeve ndërkombëtare të domosdoshme. Një zgjidhje e tillë do të ruante stabilitetin institucional dhe do të shmangte përdorimin e fondeve publike për qëllime elektorale”, theksoi ai.
Ky zhvillim pritet të testojë edhe një herë kufijtë kushtetues të pushtetit ekzekutiv në Kosovë dhe të hapë diskutime mbi rregullat që qeverisin periudhat para dhe pas zgjedhjeve.
Veprimi i Qeverisë në detyrë për miratimin e buxhetit për vitin pasardhës krijon precedent institucional të rrezikshëm për sistemin demokratik në Kosovë. Edhe pse mund të argumentohet se shteti ka nevojë për vazhdimësi buxhetore, mënyra dhe momenti i ndërmarrjes së këtij vendimi cenojnë besimin në ndarjen e pushteteve dhe barazinë politike gjatë fushatave zgjedhore.
Në thelb, kjo çështje nuk është vetëm juridike – është edhe morale dhe politike. Nëse një qeveri kujdestare merr vendime me ndikim të madh financiar, ajo krijon perceptimin e favorizimit të një partie në pushtet, gjë që bie ndesh me standardet e demokracive të konsoliduara. Vendimi i Gjykatës Themelore do të ketë rëndësi jo vetëm për këtë rast, por edhe për mënyrën se si do të trajtohen në të ardhmen kufizimet e pushtetit në periudha tranzitore.