Një zhvillim i rëndësishëm brenda sistemit të drejtësisë në Kosovë ka shkaktuar reagime të menjëhershme nga institucionet vendase dhe ndërkombëtare. Këshilli Prokurorial i Kosovës (KPK) votoi sot për shkarkimin e ushtruesit të detyrës së Kryeprokurorit të Shtetit, Besim Kelmendi, vendim që ka hapur një debat të gjerë mbi procedurat, ligjshmërinë dhe pasojat politike të këtij veprimi.
Mbledhja e KPK-së, e zhvilluar paraditen e sotme, solli një situatë të tensionuar. Propozimi për shkarkimin e Kelmendit u fut në rend dite mes kritikash të forta nga disa anëtarë, të cilët e konsideruan procedurën të papritur dhe në kundërshtim me rregullat e brendshme. Përballë kësaj situate, Kelmendi dhe katër anëtarë të tjerë të Këshillit lëshuan mbledhjen, duke deklaruar se po tentohet të shkatërrohet sistemi dhe të cenohen procedurat standarde të vendimmarrjes.
Megjithatë, pavarësisht largimit të tyre, pjesa e mbetur e anëtarëve të Këshillit e vazhdoi mbledhjen. Vendimi për shkarkimin e Kelmendit u miratua me pesë vota “për”, ndërsa në vend të tij u caktua Agron Qala si ushtrues detyre i Kryeprokurorit të Shtetit. Ky veprim u raportua gjerësisht në media dhe menjëherë u pasua nga reagime të forta brenda sektorit të drejtësisë.
Reagimi më i ashpër erdhi nga Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë, e cila shprehu shqetësim të thellë mbi mënyrën e marrjes së vendimit. Në deklaratën e saj zyrtare thuhet se shkarkimi i Kreytprokurorit të Shtetit “pengon reformën e vazhdueshme dhe të nevojshme të KPK-së” dhe se veprimi “shpërfill parimet e sundimit të ligjit dhe detyrën ndaj qytetarëve”. Sipas BE-së, ky vendim minon drejtpërdrejt progresin e Kosovës në rrugën e saj drejt Bashkimit Evropian, duke vënë në dyshim pavarësinë dhe integritetin institucional të organeve të drejtësisë.
Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) reagoi po ashtu menjëherë, duke e cilësuar vendimin “të paligjshëm, arbitrar dhe abuziv”. IKD theksoi se pjesa e mbetur e KPK-së ka vepruar në mungesë të kuorumit të nevojshëm për vendimmarrje, duke e quajtur këtë mënyrë veprimi si “kapje të institucionit, në kuptimin literal të saj”. Sipas IKD-së, ky veprim rrezikon të krijojë precedent të rrezikshëm dhe minon besueshmërinë e gjithë sistemit prokurorial.
Edhe Grupi për Studime Juridike dhe Politike (GLPS) shprehu shqetësim të thellë për mënyrën se si është trajtuar rasti. GLPS deklaroi se vendimi për shkarkimin e Kelmendit dhe emërimi i prokurorit Qala si ushtrues detyre janë në kundërshtim të drejtpërdrejtë me Ligjin për KPK-në dhe Rregulloren për Organizimin dhe Veprimtarinë e KPK-së. Sipas tyre, mungesa e kuorumit dhe mosrespektimi i procedurave formale e detyrojnë institucionin të rishikojë urgjentisht vendimin.
Ndërkohë, tensionet u rritën më tej pasi anëtarët që lëshuan mbledhjen deklaruan se tashmë është i rrezikuar funksionimi normal i sistemit prokurorial dhe se një grup i caktuar brenda institucionit po përpiqet të marrë kontroll mbi vendimmarrjen. Kjo situatë pritet të ketë jehonë edhe në ditët në vijim, ndërsa reagimet ndërkombëtare dhe vendase po shtohen.