Një reagim i ri nga shoqëria civile ka rikthyer debatin rreth funksionimit institucional dhe kufijve të legjitimitetit politik në kryeqytet. Analisti dhe njohësi i çështjeve të qeverisjes lokale, Eugen Cakolli, ka komentuar thirrjen e seancës së jashtëzakonshme të Kuvendit Komunal të Prishtinës, e cila është planifikuar të mbahet më 27 nëntor. Sipas tij, mënyra se si është thirrur kjo seancë përbën një problem serioz për rendin demokratik dhe ligjor në periudhën e tranzicionit institucional.
Cakolli e ka krahasuar situatën në Prishtinë me atë që ndodhi së fundi në Kuvendin e Kosovës, ku u tentua të shtyhej përpara një listë e gjatë vendimesh në ditët e fundit të mandatit parlamentar. Sipas tij, parimet janë të njëjta: “Institucionet pa legjitimitet të plotë dhe pa ndjekur rendin logjik të gjërave nuk mund të marrin vendime që krijojnë pasoja për të ardhmen”.
Ai thekson se një legjislaturë e cila praktikisht e ka përfunduar mandatin, nuk mund të marrë detyrime, të miratojë buxhete të reja apo të ndërhyjë në procese që do t’i takojnë qeverisjes së ardhshme. Për më tepër, ai shpjegon se kjo qasje bie ndesh me frymën demokratike, e cila kërkon që vendimmarrja të bëhet nga një institucion i sapo zgjedhur dhe i pajisur me mandat të plotë qytetar.
“Nuk ka sens logjik e as ligjor që një përbërje që mbyll mandatin të marrë vendime për një administratë që po e fillon mandatin pas disa ditësh”, ka theksuar Cakolli, duke shtuar se kjo sjellje krijon paqartësi, tensione të panevojshme dhe rrezikon stabilitetin institucional.
Sipas tij, çdo tentim për të shtyrë përpara vendime të rëndësishme në minutat e fundit të mandatit mund të shihet si përpjekje politike për të lidhur duart e qeverisjes së re – qoftë përmes obligimeve financiare, qoftë përmes kompetencave që zakonisht u takojnë institucioneve pasuese. Kjo, sipas analizës së tij, cenon parimin e tranzicionit të rregullt dhe të drejtë mes institucioneve, parim që duhet të jetë i paprekshëm në çdo nivel të qeverisjes.
Cakolli ka shtuar se rolet politike të subjekteve në pushtet ndryshojnë nga një mandat në tjetrin, por “parimet nuk duhet të ndryshojnë asnjëherë”. Sipas tij, transparenca, përkushtimi ndaj ligjit dhe respektimi i procesit zgjedhor duhet të jenë konstante, pavarësisht se kush është në qeveri dhe kush në opozitë.
Reagimi i tij ka ngjallur diskutime të reja mbi mënyrën si duhet të funksionojë Kuvendi Komunal në periudhën midis zgjedhjeve dhe formimit të qeverisjes së re. Për momentin, mbetet e paqartë nëse kjo seancë do të mbahet në formën e caktuar, apo nëse do të ketë ndryshime pas reagimeve të aktorëve qytetarë dhe institucionalë.
Megjithëse nuk është hera e parë që lind një debat i tillë, situata aktuale shihet si një test për institucionet lokale në Prishtinë: nëse do të respektohet tranzicioni i rregullt, apo do të përpiqet të merret vendimmarrje në ditët e fundit të mandatit.
Reagimi i Cakollit shërben si paralajmërim për rreziqet e vendimmarrjes në fund të mandatit. Vlerësimi i tij nënvizon rëndësinë e integritetit institucional dhe të shmangies së çdo vendimi që mund të perceptohet si i motivuar politikisht në prag të tranzicionit të qeverisjes lokale.