Mbi një miliard euro fonde ndërkombëtare vazhdojnë të mbeten të bllokuara për Kosovën tashmë për më shumë se një vit, ndërsa fati i tyre varet drejtpërdrejt nga vota e deputetëve të opozitës në Kuvendin e ri.
Bëhet fjalë për rreth 882 milionë euro nga Plani për Reforma dhe Rritje i Bashkimit Evropian, si dhe për mbi 120 milionë euro nga tri marrëveshje me Asociacionin Ndërkombëtar për Zhvillim (ANZH) të Bankës Botërore. Këto fonde nuk kanë mundur të aktivizohen për shkak të mungesës së ratifikimit parlamentar, një proces që është zvarritur që nga fundi i vitit 2024.
Bllokada institucionale dhe numrat vendimtarë
Zgjedhjet e parakohshme të 28 dhjetorit prodhuan një shumicë të thjeshtë për formimin e institucioneve, por jo votat e mjaftueshme për miratimin e marrëveshjeve ndërkombëtare, të cilat kërkojnë 80 vota në Kuvendin 120-anëtarësh.
Në këtë kontekst, legjislatura e dhjetë përballet me një sfidë të dyfishtë: zhbllokimin e fondeve jetike për zhvillimin e vendit dhe shmangien e një krize të re politike që mund të çojë në zgjedhje të reja, nëse dështon edhe procesi i zgjedhjes së presidentit.
Qëndrimet politike: bashkëpunim apo kushtëzim?
Lëvizja Vetëvendosje, fituese e zgjedhjeve, shpreson në bashkëpunimin e opozitës për ratifikimin e marrëveshjeve. Ish-nënkryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, ka deklaruar se votimi i fondeve nuk duhet të lidhet me pazare politike apo me çështjen e presidentit, duke e cilësuar ratifikimin si obligim shtetëror.
Nga ana tjetër, LDK-ja ka sinjalizuar gatishmëri për t’i votuar marrëveshjet që janë në interes të Kosovës, ndërsa PDK-ja ka deklaruar publikisht se ka mbështetur edhe më herët marrëveshje të tilla dhe se do të veprojë në dobi të vendit. AAK-ja nuk ka dhënë një qëndrim zyrtar.
Ku do të shkojnë fondet?
Fondet e BE-së janë të dedikuara për reforma strukturore dhe rritje ekonomike, ndërsa kreditë dhe grantet e Bankës Botërore synojnë:
- përmirësimin e menaxhimit të financave publike,
- ndërtimin e çerdheve dhe mbështetjen e familjeve,
- zhvillimin e Sistemit Informativ Shëndetësor në Kosovë.
Rreziku i humbjes së fondeve
Sipas Institutit GAP, Kosova ka hyrë në vitin 2026 pa i aktivizuar këto fonde dhe pa i nisur reformat përkatëse. Afatet janë reale dhe disa marrëveshje rrezikojnë të skadojnë, me një afat të fundit kritik më 13 shkurt 2026.
Zvarritja e ratifikimit të këtyre marrëveshjeve nuk është vetëm çështje procedurale, por një test i pjekurisë politike. Nëse Kuvendi dështon ta vendosë interesin publik mbi kalkulimet partiake, Kosova rrezikon jo vetëm humbjen e fondeve, por edhe besueshmërinë ndërkombëtare në një moment kyç për zhvillimin ekonomik.