Europa në udhëkryq: Dy shtigje, asnjë dalje e sigurt
Bashkimi Europian po përjeton një nga sfidat më të ndërlikuara gjeopolitike dhe ekonomike në dekadat e fundit. Midis dy superfuqive, SHBA-së dhe Kinës, Brukseli po përpiqet të ruajë një ekuilibër që po bëhet gjithnjë e më i brishtë.
Në një kohë kur Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar tarifa të reja prej të paktën 10% për çdo mall që vjen nga BE, Brukseli po përpiqet të ruajë një marrëdhënie të qëndrueshme me Uashingtonin. Për të shmangur goditjen e drejtpërdrejtë mbi industrinë europiane, BE mund të detyrohet të ashpërsojë qëndrimin ndaj Kinës – një lëvizje delikate dhe me pasoja afatgjata.
Ndërkohë, marrëdhëniet me Pekinin janë gjithashtu në tension. Në vend që të afrohen siç parashikohej më parë, BE dhe Kina ndodhen në përplasje të vazhdueshme për subvencionet shtetërore, pabarazinë tregtare dhe mbështetjen që Pekini i jep Moskës në mënyrë të tërthortë përmes blerjeve të energjisë.
Në fund të korrikut, BE do të zhvillojë një samit të rëndësishëm në Pekin, por pritshmëritë janë minimale. Kina përpiqet ta shfaqë si një mundësi afrim, ndërsa BE kërkon një marrëdhënie më të barabartë. Megjithatë, shenjat janë të zymta. Vendimi i Brukselit për të kufizuar blerjet e pajisjeve mjekësore kineze dhe kundërpërgjigja e Pekinit për eksportet e magnetëve të rrallë janë sinjale të qarta të një marrëdhënieje që po përkeqësohet.
Një tjetër front kritik është teknologjia. BE ka ndjekur shembullin e SHBA-së duke kufizuar eksportet e teknologjive të ndjeshme drejt Kinës, duke tensionuar më tej raportet. Në të njëjtën kohë, kërkesat që firmat kineze të ndajnë teknologjinë për të hyrë në tregun europian, kanë hasur në kundërshtim të ashpër nga Pekini.
Zyrtarët europianë, përfshirë presidenten e Komisionit, Ursula von der Leyen, kanë folur hapur për “shantazhin ekonomik” dhe qasjen dominuese të Kinës. Por alternativa të qarta mungojnë. Shkëputja nga Kina nuk është e mundur ekonomikisht për shumë vende të BE-së, sidomos për Gjermaninë që varet nga importet kineze për industrinë e saj.
Ndërkohë, përballja me tarifat e Trump nuk lë shumë hapësirë për manovrim. BE mund të detyrohet të sakrifikojë më shumë në marrëdhëniet me Kinën për të mbrojtur tregtinë me SHBA-në. Por kjo qasje mund të thellojë varësinë nga Uashingtoni dhe të dobësojë pozicionin e pavarur strategjik të Europës.
Europa ka humbur qartësinë strategjike që kishte dikur. Me SHBA-në që ka kthyer proteksionizmin në doktrinë, dhe Kinën që përdor ekonominë si mjet presioni politik, Brukseli ndodhet në një pozitë mbrojtëse. Ajo që dikur ishte një fuqi normative, tani po vepron në mënyrë reaktive, në vend që të udhëheqë rendin tregtar global.
Kjo situatë tregon dobësinë e modelit të BE-së, që ende përpiqet të ruajë “vlerat” në një botë gjithnjë e më transaksionale. Europa përballet me një pyetje ekzistenciale: a mund të mbijetojë si fuqi e pavarur ekonomike dhe politike, apo do të detyrohet të rreshtohet përfundimisht me njërën nga superfuqitë?