Procesi i zgjerimit të Bashkimit Evropian për vendet e Ballkanit Perëndimor dhe fqinjët lindorë ka mbetur i ngadalësuar prej vitesh, por një mesazh i ri nga Gjermania ka risjellë debatin mbi të ardhmen e integrimit. Ministri i Jashtëm gjerman, Johann Wadephul, gjatë një takimi në Zagreb me homologun kroat Gordan Grlić Radman, tha se Kosova shihet si një kandidat potencial për pranim në BE, ndërsa nënvizoi nevojën për të ringjallur procesin e zgjerimit.
Sipas tij, Kroacia ka një rol kyç në këtë proces, si vendi më i ri anëtar i BE-së dhe një shtet që i njeh nga afër sfidat e pranimit. “Tani duhet t’i japim një shtysë të re zgjerimit për Ukrainën, Moldavinë dhe shtetet e Ballkanit Perëndimor”, u shpreh Wadephul, duke theksuar se Zagrebi duhet të shërbejë si një urë lidhëse mes Brukselit dhe vendeve të rajonit.
Në deklaratën e tij, ai shtoi se anëtarësimi në BE nuk është vetëm një proces teknik, por një çështje gjeopolitike me ndikim të gjerë. “Fqinjët tanë nuk duhet t’ia lëmë hapësirën autokratëve që kërkojnë të ushtrojnë ndikim përmes dezinformimit dhe korrupsionit, apo duke krijuar varësi të reja”, paralajmëroi ai, duke aluduar në aktorë të jashtëm që po shtrijnë ndikimin e tyre në Ballkan.
Aktualisht, Mali i Zi konsiderohet më i avancuari në procesin e integrimit evropian, pasi ka hapur negociatat qysh në vitin 2012, por ende nuk ka një datë përfundimtare për anëtarësim. Serbia nisi negociatat në vitin 2014, ndërsa Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut në vitin 2022. Bosnja dhe Hercegovina ka fituar statusin e kandidatit, por nuk ka nisur ende bisedimet. Kosova, sipas Brukselit, vazhdon të konsiderohet si një kandidat potencial.
Në këtë kontekst, Wadephul theksoi se reformat e brendshme në BE janë po aq të rëndësishme sa edhe zgjerimi, në mënyrë që unioni të jetë i aftë të përballojë sfidat gjeopolitike dhe të ruajë konsolidimin demokratik.
Nga ana e tij, ministri i Jashtëm kroat Radman theksoi se vendi i tij është i përkushtuar të mbështesë fqinjët drejt BE-së, duke vënë në dukje se Ballkani Perëndimor nuk duhet të mbetet në një “vakum gjeostrategjik”. Ai e përshkroi rajonin si pjesë organike të Evropës, që i përket gjeopolitikisht dhe gjeostrategjikisht unionit.
Kroacia, e cila iu bashkua BE-së në vitin 2013, është sot një prej aktorëve që kërkon të ofrojë përvojën e saj për vendet aspiruese. Sipas Wadephul, përvoja e Zagrebit e bën atë një ndërmjetës të rëndësishëm për procesin e integrimit të fqinjëve.
Debati për zgjerimin pritet të thellohet edhe më tej gjatë muajve të ardhshëm, sidomos në kontekstin e sfidave që BE-ja përballet me sigurinë energjetike, ndryshimet gjeopolitike dhe ndikimin e fuqive të treta në rajon.
Deklaratat e ministrit gjerman përfshijnë dy dimensione kryesore: gjeopolitikën dhe integrimin evropian. Nga njëra anë, ai e paraqet zgjerimin si mjet për të frenuar ndikimin e jashtëm në rajon. Nga ana tjetër, thekson se procesi nuk është vetëm teknik, por kërkon edhe vizion politik nga BE-ja.
Nëse shikohet në plan afatgjatë, përfshirja e Kosovës si “kandidat potencial” mbetet simbolike, por e rëndësishme për mbajtjen e vendit brenda kornizës së zgjerimit. Megjithatë, hapja e negociatave konkrete do të varet si nga reformat e brendshme në BE, ashtu edhe nga progresi i Kosovës në fushat që kërkon Brukseli.
Pjesëmarrja e Kroacisë si një “urë” për Ballkanin Perëndimor e bën procesin më të ndjeshëm dhe praktik, duke i shtuar presion politik BE-së për të mos lënë vendet e rajonit në pasiguri të zgjatur. Për momentin, procesi mbetet i ngadalshëm, por mesazhet nga Berlini dhe Zagrebi mund të shërbejnë si sinjal se zgjerimi është ende në axhendë.