Operatori i Sistemit, Transmisionit dhe Tregut të energjisë elektrike të Kosovës (KOSTT) ka lëshuar një paralajmërim serioz, duke thënë se nominimet e pamjaftueshme të energjisë nga ana e KESCO-s po e vënë në rrezik stabilitetin e gjithë sistemit elektroenergjetik.
Në një njoftim zyrtar, KOSTT ka bërë të ditur se po përballet me vështirësi të jashtëzakonshme në balancimin e sistemit në kohë reale, për shkak të diferencave të mëdha ndërmjet energjisë së nominuar dhe kërkesës reale të konsumatorëve.
Sipas KOSTT-it, vetëm sot, më 20 janar 2025, KESCO ka nominuar rreth 26.17% më pak energji sesa nevoja reale e tregut, duke e futur Zonën e Kontrollit KOSTT në një gjendje jo-balance mesatare prej rreth 211 megavat-orë. Në disa orë të ditës, këto devijime kanë kaluar edhe pragun prej 260 megavat-orë, çka përbën rrezik serioz për funksionimin normal të sistemit.
“Kjo situatë është e papranueshme dhe cenon drejtpërdrejt stabilitetin e sistemit elektroenergjetik,” thuhet në reagimin e KOSTT-it.
Institucioni u ka bërë thirrje operatorëve që nominimet e energjisë të pasqyrojnë me saktësi kërkesën reale dhe të korrigjohen menjëherë, në mënyrë që të shmangen devijimet dhe të ruhet siguria e furnizimit me energji elektrike në të gjithë vendin.
Për shkak të gjendjes së krijuar, KOSTT ka paralajmëruar se do të detyrohet që nga ora 10:00 të kërkojë aplikimin e kufizimit të ngarkesës, si masë e fundit për garantimin e operimit të sigurt të sistemit, deri në përmirësimin e situatës.
Paralajmërimi i KOSTT-it nxjerr në pah edhe një herë brishtësinë e sistemit energjetik të Kosovës, veçanërisht në periudha me kërkesë të lartë dhe furnizim të kufizuar. Diferenca prej mbi 26% mes energjisë së nominuar dhe asaj reale nuk është thjesht një gabim teknik, por një problem strukturor që reflekton mungesë koordinimi dhe planifikimi afatshkurtër në tregun e energjisë.
Në praktikë, këto devijime i detyrojnë operatorët të blejnë energji në tregjet emergjente, shpesh me çmime shumë më të larta, çka rrit koston e përgjithshme të sistemit dhe rrezikon stabilitetin financiar të sektorit. Për konsumatorët, kjo situatë përkthehet në rrezik real për reduktime të energjisë dhe pasiguri në furnizim.
Ky rast tregon se pa përmirësim serioz të mekanizmave të parashikimit të kërkesës dhe disiplinës së nominimeve, Kosova do të vazhdojë të mbetet e ekspozuar ndaj krizave të përsëritura energjetike. Zgjidhja afatgjatë nuk qëndron vetëm te masa emergjente e kufizimit të ngarkesës, por te investimet në kapacitete të reja prodhuese, ruajtje të energjisë dhe një treg më transparent e më të përgjegjshëm.
Burimi: KOSTT