Në Kosovë po zhvillohet në heshtje një krizë serioze shëndetësore që po godet drejtpërdrejt pacientët më të pambrojtur. Bëhet fjalë për ilaçin Mestinon 60 mg (150 tableta), një terapi jetike për pacientët që vuajnë nga myasthenia gravis, i cili brenda vetëm një viti është shtrenjtuar në mënyrë ekstreme – nga rreth 25 euro në 48 euro.
Por rritja e çmimit është vetëm maja e problemit.
Sipas dëshmive të shumta të pacientëve, ky ilaç sot gjendet me vështirësi në barnatoret e vendit. Edhe kur gjendet, në shumë raste shitet pa kupon fiskal, duke ngritur dyshime serioze se barnatoret, për përfitimet e tyre financiare, e fusin ilaçin përmes rrugëve joformale, në të ashtuquajturën “treg të zi” që nga kufijtë, për ta shitur më pas pa asnjë transparencë ligjore.
Pacientët tregojnë se në disa barnatore u është thënë hapur se “nuk ka kupon”, ose se ilaçi “ka ardhur shtrenjtë”, pa asnjë shpjegim zyrtar. Kjo i lë ata pa mbrojtje ligjore, pa mundësi ankese dhe pa asnjë garanci për çmimin apo origjinën e barit që marrin.
Përfitimi mbi jetën e njeriut
Myasthenia gravis është një sëmundje kronike, e rëndë dhe e përhershme, që sulmon lidhjen mes nervave dhe muskujve. Ajo shkakton dobësi të theksuar muskulore, lodhje ekstreme dhe humbje graduale të forcës fizike. Sëmundja nuk shërohet dhe kërkon terapi të përditshme gjatë gjithë jetës.
Pacientët përballen me simptoma serioze si:
- rënie të qepallave dhe shikim të dyfishtë
- vështirësi në të folur dhe në gëlltitje
- dobësi në duar, këmbë dhe qafë
- lodhje të skajshme edhe pas aktiviteteve minimale
Në raste të rënda, mungesa e terapisë mund të çojë në krizë miastenike, një gjendje emergjente ku muskujt e frymëmarrjes dobësohen aq shumë sa jeta e pacientit vihet drejtpërdrejt në rrezik.
Për shumicën e këtyre pacientëve, puna e rregullt është e pamundur. Sëmundja i nxjerr jashtë tregut të punës, duke i lënë pa të ardhura të qëndrueshme. Pikërisht këta persona sot po përballen me një çmim pothuajse të dyfishuar të ilaçit që u mban gjallë.
Shteti në heshtje, pacientët në alarm
Pavarësisht se bëhet fjalë për një medikament esencial dhe për një kategori pacientësh tejet të ndjeshëm, institucionet shtetërore nuk kanë ndërmarrë asnjë masë konkrete. Nuk ka kontroll efektiv të çmimeve, nuk ka mbikëqyrje serioze të barnatoreve dhe as ndëshkime për shitjen pa kupon fiskal.
Kjo situatë ka krijuar një realitet të dhimbshëm: barnatoret përfitojnë, tregu i zi lulëzon, ndërsa pacientët paguajnë çmimin më të rëndë – me shëndetin dhe jetën e tyre.
Për ta, Mestinon nuk është luks, nuk është zgjedhje dhe nuk është produkt tregu. Është kusht mbijetese. Çdo rritje e çmimit, çdo mungesë në barnatore dhe çdo abuzim me ligjin i shton vuajtjet një sëmundjeje që tashmë ua ka marrë forcën, pavarësinë dhe normalitetin e jetës.
Nëse kjo situatë vazhdon pa ndërhyrje urgjente institucionale, pasojat nuk do të maten me fitime apo statistika, por me jetë njerëzish që sot po lihen të përballen vetëm me një sistem që ka dështuar t’i mbrojë.