Prishtinë, 1 gusht 2025 –
Në Ditën Botërore të Kancerit të Mushkërive, Ministria e Shëndetësisë ka dhënë një mesazh të fuqishëm për ndërgjegjësim dhe veprim të menjëhershëm ndaj kësaj sëmundjeje vdekjeprurëse, duke e theksuar rëndësinë e zbulimit të hershëm dhe parandalimit. Motoja e këtij viti, “Të bashkuar nga ajo që na bën unik”, i fton të gjithë – qytetarë, profesionistë shëndetësorë dhe institucionet – që të përqendrohen në humanizmin e kujdesit ndaj pacientëve dhe të përmirësojnë shanset për mbijetesë.
Kanceri i mushkërive mbetet ende shkaku kryesor i vdekjeve nga kanceri në botë, me rreth 2.5 milion raste të reja në vit, sipas të dhënave të Organizatës Botërore të Shëndetësisë. Pirja e duhanit vazhdon të jetë faktori dominues, i lidhur me 85% të rasteve, por nuk duhet nënvlerësuar roli i ndotjes së ajrit, substancave toksike në vendin e punës dhe ndikimeve gjenetike.
Në Kosovë, vetëm gjatë vitit 2024, janë regjistruar 312 raste të reja me këtë formë të kancerit, ku dominon gjinia mashkullore me 252 raste, ndërsa 60 raste janë gra, kryesisht në moshën 65–69 vjeç. Këto të dhëna janë një sinjal alarmi për institucionet dhe për shoqërinë në tërësi.
Ministria e Shëndetësisë thekson se zbulimi i hershëm mbetet faktor kyç për rritjen e mbijetesës. Testet periodike, në veçanti CT e mushkërive për personat mbi 55 vjeç me histori të duhanpirjes, mund të ndihmojnë në identifikimin e hershëm të sëmundjes, para se të shfaqen simptomat klasike.
Masat parandaluese të rekomanduara janë të qarta:
- Ndalimi i duhanit dhe ndihma për ata që duan të heqin dorë,
- Ulja e ndotjes së ajrit përmes politikave mjedisore,
- Promovimi i ambjenteve pa tym, në punë dhe hapësira publike.
Me anë të kësaj dite, Ministria inkurajon qytetarët të jenë të vëmendshëm ndaj shenjat paralajmëruese si kollë e vazhdueshme, dhimbje kraharori, vështirësi në frymëmarrje apo humbje e pashpjegueshme në peshë – dhe të kërkojnë ndihmë mjekësore pa vonesë.
🔗 Kjo ditë shërben jo vetëm për të nderuar ata që janë prekur nga kjo sëmundje, por edhe për të ripërtërirë përkushtimin ndaj një shoqërie më të shëndetshme.
Kanceri i mushkërive është një sëmundje që shpesh diagnostikohet në stadet e avancuara, gjë që ndikon direkt në mbijetesën e pacientit. Problemi kryesor qëndron te mungesa e kontrollit të rregullt shëndetësor, veçanërisht te grupmoshat në rrezik dhe te duhanpirësit afatgjatë. Në Kosovë, si në shumë vende të rajonit, politika të fuqishme kundër duhanit ende mungojnë në praktikë, përkundër legjislacionit ekzistues.
Një tjetër aspekt është roli i ambientit. Ndotja e ajrit nga makinat dhe ngrohja me dru apo qymyr në dimër, mund të rrisin ekspozimin ndaj grimcave të rrezikshme. Këtu ndërthuret nevoja për ndërhyrje të dyfishtë: mjekësore dhe mjedisore.
Slogani “Të bashkuar nga ajo që na bën unik” sjell në vëmendje qasjen humane dhe të personalizuar në trajtimin e pacientëve – diçka që në sistemet shëndetësore të ngarkuara shpesh neglizhohet.
Në thelb, kjo ditë është një kujtesë se çdo veprim, qoftë edhe i vogël – si heqja dorë nga një cigare – ka fuqinë për të shpëtuar jetë.
📚 Burimi: Ministria e Shëndetësisë e Kosovës, OBSH (Organizata Botërore e Shëndetësisë)